Γενικά Στοιχεία

Κίνητρα για την ανάληψη και συγχρηματοδότηση του έργου ανά Φορέα

Σε περίπτωση που στην ενέργεια συμμετέχει επιχείρηση η οποία είναι «Μεγάλη» (σύμφωνα με τον ορισμό του παραρτήματος 1 του οδηγού εφαρμογής)  θα πρέπει  να συμπληρωθεί ο επόμενος πίνακας κινήτρων.

Φορέας:  ΕΛΙΝ ΒΙΟΚΑΥΣΙΜΑ Α.Ε.   

Είναι μια νέα εταιρεία, θυγατρική της ΕΛΙΝΟΙΛ ΑΕ. Η εταιρεία μόλις περάτωσε τις αγκαταστάσεις παραγωγής βιοντήζελ στη Β ΒΙΠΕ του Βόλου και ενδιαφέρεται άμεσα για την προώθηση της παραγωγής φυτικών ελαίων από τοπική παραγωγή. Έχει επομένως άμεσο ενδιαφέρον συμμετοχής στο πρόγραμμα. Μέρος του προσωπικού μεταφέρθηκε από την μητρική εταιρεία που θα μεταφέρει  την εμπειρία του στη νέα εταιρεία. Είναι προφανές ότι η νέα εταιρεία  δεν έχει ακόμα ερευνητικές δραστηριότητες τις οποίες θα αναπτύξει στο προσεχές μέλλον. Η συμμετοχή στο παρόν πρόγραμμα θα ενισχύσει την ερευνητική δραστηριότητα της νέας εταιρείας.

Φορέας:   EBETAMΑ.Ε.    

Η Εταιρεία Βιομηχανικής Έρευνας & Τεχνολογικής Ανάπτυξης Μετάλλων παρέχει τεχνολογική και επιστημονική υποστήριξη στον κλάδο της Μεταλλουργίας και των Μεταλλικών Υλικών. Δραστηριοποιείται στον χώρο της Θεσσαλίας άλλα παρέχει υπηρεσίες σε όλη την Ελλάδα και στο εξωτερικό. Η εταιρεία έχει μακρά πείρα σε ερευνητικά προγράμματα και ενδιαφέρεται για την τεχνολογική ανάπτυξη της χώρας. Διαθέτει διαπιστευμένα εργαστήρια στα οποία υπάρχει η δυνατότητα διεξαγωγής των απαιτούμενων από το πρόγραμμα ελέγχων.

Φορέας:   EAΣ ΛΑΡΙΣΑΣ   

Η χώρα μας πρέπει να συμμορφωθεί με διεθνείς συμβάσεις που την υποχρεώνουν να περιορίσει μέχρι το 2010 τις εκπομπές CO₂   σε 25% πάνω από τις εκπομπές του 1990, ενώ το 5,7 % των καυσίμων των μεταφορών να προέρχεται από ΑΠΕ..  Γι’ αυτό είμαστε υποχρεωμένοι να στραφούμε σε πολιτικές εξοικονόμησης ενέργειας και χρήσης ΑΠΕ που έχουν μηδενικές εκπομπές CO_2.   Για τη παραγωγή υγρών καυσίμων οι σήμερα εφικτές λύσεις είναι η παραγωγή τους από βιομάζα. Δύο είναι τα κύρια υποψήφια προϊόντα: Τα φυτικά λάδια που μπορούν να υποκαταστήσουν κυρίως το πετρέλαιο Diesel και οι αλκοόλες που μπορούν να αντικαταστήσουν  κυρίως τη βενζίνη.  Από το 2006 εφαρμόζεται στη χώρα μας η νέα κοινή αγροτική πολιτική (ΚΑΠ) που μεταφέρει τις επιδοτήσεις από το προϊόν στον ίδιο το γεωργό. Αυτό κάνει πολλές από τις  σημερινές καλλιέργειες οικονομικά μη αποδοτικές. Οι αγρότες βρίσκονται σε αμηχανία καθώς δεν έχουν μελετηθεί εναλλακτικές καλλιέργειες που μπορούν να δώσουν διέξοδο. Οι ενεργειακές καλλιέργειες φαίνεται να είναι μια ομάδα καλλιεργειών που μπορούν να δώσουν μια λύση. Αντικείμενο της παρούσας  πρότασης είναι η διερεύνηση της δυνατότητας  παραγωγής βιοκαυσίμων στη Θεσσαλία για χρήση είτε από τους ίδιους τους παραγωγούς είτε για κάλυψη των ευρύτερων ενεργειακών αναγκών. Το πρόγραμμα θα περιλάβει όλο το κύκλωμα από την παραγωγή των ενεργειακών φυτών μέχρι την παραγωγή των τελικών προϊόντων και μελέτη της χρήσης από τους τελικούς χρήστες.  Διάφορα σενάρια θα αναλυθούν για να μελετηθούν οι επιπτώσεις στους αγρότες και στην οικονομία της περιοχής,  η συμβολή στη συμμόρφωση της χώρας στις διεθνείς της υποχρέωσες και οι επιπτώσεις στο περιβάλλον της Θεσσαλίας.

Για την υλοποίηση του προγράμματος θα καλλιεργηθούν σε διάφορα Θεσσαλικά  μικροκλίματα φυτά για παραγωγή υγρών καυσίμων. Για το παρόν πρόγραμμα επελέγησαν οι καλλιέργειες της ελαιοκράμβης, της ατρακτυλίδας, του ηλίανθου και του Jatropha Curcus για παραγωγή λαδιών και σόργου για παραγωγή αλκοόλης. Γαλανοπούλου 2002, Φασούλας και Σενλόγλου 1966) Η ελαιοκράμβη καλλιεργείται ως χειμερινή, ξηρική (σημαντικό προσόν τουλάχιστον για την Ανατολική Θεσσαλία που αντιμετωπίζει έλλειψη νερού) έχει μελετηθεί συστηματικά σε πολλές χώρες της ΕΕ τα τελευταία έτη και έχουν παραχθεί πολλές ποικιλίες ενώ οι προδιαγραφές για το βιοντήζελ της ΕΕ έχουν στηριχθεί στο λάδι της. Παρ’ όλο που το ξηροθερμικό κλίμα της περιοχής δημιουργεί προβλήματα στην καλλιέργεια θα δοκιμαστεί.  Η ατρακτυλίδα φαίνεται να έχει παρόμοια χαρακτηριστικά  με την ελαιοκράμβη και προκαταρκτικές καλλιέργειες έδωσαν ενδιαφέροντα αποτελέσματα.  Ο  ηλίανθος φαίνεται να αντιμετωπίζει επίσης προβλήματα από το ξηροθερμικό κλίμα της περιοχής και είναι  ποτιστική καλλιέργεια αλλά θα δοκιμαστούν  υβρίδια μικρού κύκλου που μπορούν να παράγουν με μικρές ποσότητες νερού. Η Jatropha Curcus είναι ένας θάμνος των τροπικών που έχει καλλιεργηθεί κυρίως στην Ινδία για παραγωγή μη εδώδιμου λαδιού Lele(2005). Θα γίνει δοκιμαστική καλλιέργεια για να μελετηθεί η προσαρμοστικότητα της καλλιέργειας στην περιοχή. Το  σακχαρούχο σόργο απαιτεί συστηματική άρδευση  για καλές αποδόσεις αλλά με λιγότερες ποσότητες από το καλαμπόκι. Σύμφωνα με τα υπάρχοντα στοιχεία προσαρμόζεται στη χώρα μας και δίνει τις μεγαλύτερες αποδόσεις σε αλκοόλη. Στη χώρα μας έχουν καλλιεργηθεί πειραματικά οι τρεις καλλιέργειες (ελαιοκράμβη, ηλίανθος και σόργο) κυρίως από το ΚΑΠΕ (2004) αλλά και από άλλους φορείς (Καλαβριώτου 2005) Μέχρι σήμερα δεν υπάρχουν στοιχεία για καλλιέργειες σε μεγάλη έκταση που θα δώσουν στοιχεία για τις καλλιεργητικές τεχνικές και θα  συμβάλλουν στην επιτυχή εισαγωγή τους στη Θεσσαλία.

Στα πλαίσια της παρούσας  πρότασης θα αναπτυχθούν για δύο έτη πειραματικές καλλιέργειες για τη μελέτη των κατάλληλων ποικιλιών που προσαρμόζονται στις συνθήκες της περιοχής, των κατάλληλων πληθυσμών και άλλων καλλιεργητικών τεχνικών (κατεργασίες εδάφους, σπορά, επίπεδα λίπανσης και άρδευσης) που θα συμβάλλουν στο περιορισμό του κόστους ή των αρνητικών επιπτώσεων της γεωργίας στο περιβάλλον.  Παράλληλα θα εγκατασταθούν  καλλιέργειες σε εκτάσεις  μεγέθους τουλάχιστον 20 στρεμμάτων ώστε να ελεγχθούν συνθήκες παραγωγής επιπέδου αγρότη,  να μελετηθούν θέματα εκμηχάνισης των εργασιών (σπορά, καλλιεργητικές φροντίδες, συγκομιδή, διαχείριση του προϊόντος) ώστε να προκύψουν σαφή συμπεράσματα για τα προβλήματα της καλλιέργειας και να  αποκτηθούν  στοιχεία του κόστους παραγωγής και του ενεργειακού ισοζυγίου. Οι πειραματικές και πιλοτικές – επιδεικτικές καλλιέργειες θα  επιτρέψουν τη μελέτη της οικονομικότητάς των ενεργειακών φυτών και τη δυνατότητα επωφελούς εισαγωγής τους στη Θεσσαλία. Στα πλαίσια αυτών των πειραματικών καλλιεργειών θα μελετηθούν καινοτόμα συστήματα κατεργασίας εδάφους και εγκατάστασης φυτειών, ευφυή συστήματα άρδευσης, θα συγκεντρωθούν στοιχεία για ανάπτυξη προτύπων των καλλιεργειών , θα γίνει χαρτογράφηση της παραγωγής και της αγωγιμότητας των εδαφών καθώς και συσχέτιση με εικόνες δορυφόρων στα πλαίσια ενός προγράμματος γεωργίας ακριβείας

Οι παραγόμενοι ελαιούχοι σπόροι θα χρησιμοποιηθούν για παραγωγή φυτικών ελαίων με δύο κατευθύνσεις:

Α) Με εξαγωγή λαδιού με άμεση ψυχρή συμπίεση με μικρές μηχανές συμπίεσης με ατέρμονα κοχλία που θα παράγουν λάδι σε επίπεδο παραγωγού. Το λάδι θα καθαριστεί με μέσα που μπορούν να διατεθούν σε ένα αγρόκτημα ή σε μια μικρή μονάδα που θα δημιουργήσουν είτε ομάδες παραγωγών ή οι τοπικοί συνεταιρισμοί δηλαδή καθάρισμα με καθίζηση, πλύση και φιλτράρισμα με χάρτινα ή άλλα φίλτρα. Το παραγόμενο προϊόν θα χρησιμοποιηθεί άμεσα σε γεωργικούς ελκυστήρες ή καυστήρες θερμοκηπίων ή άλλες άμεσες γεωργικές χρήσεις σε μίγμα με πετρέλαιο Diesel  σε αναλογία από 5- 40 % για να διαπιστωθεί η δυνατότητα χρήσης άμεσα από τους αγρότες που θα επωφεληθούν οικονομικά από την όλη διαδικασία. Τα τελευταία έτη έχουν δημοσιευτεί πολλά στοιχεία για την άμεση χρήση φυτικών λαδιών σε μηχανές Diesel. (Riva and Sissot 1999, Riva 2005, Ceraminti and Tonti 2003)) Έχουν προταθεί διάφορες λύσεις για αντιμετώπιση των προβλημάτων του υψηλού ιξώδους και της θερμοκρασίας έναυσης των λαδιών όπως χρήση προσθέτων, διπλά δοχεία καυσίμου, θέρμανση του καυσίμου κλπ. Εταιρεία της περιοχής έχει προτείνει σειρά πρόσθετων εξαρτημάτων που επιτρέπουν τη λειτουργία μηχανών Diesel με ραφιναρισμένα φυτικά έλαια. Οι προτεινόμενες λύσεις θα αξιολογηθούν και θα δοκιμαστούν στην γεωργική πράξη όσες κριθούν ενδιαφέρουσες για τις Ελληνικές συνθήκες. Οι δοκιμές θα γίνουν με χρήση των γεωργικών ελκυστήρων (γ.ε.) στις γεωργικές εργασίες και κατά διαστήματα (100-200 ωρών θα γίνονται τυποποιημένες δοκιμές στο  δυναμοδότη (ΡΤΟ ) σύμφωνα με το κώδικα του ΟΟΣΑ, με έλεγχο των καυσαερίων και των φθορών της μηχανής, της υποβάθμισης των λιπαντικών. Ανάλογες δοκιμές θα γίνουν σε καυστήρες  για να βρεθούν οι άριστες ρυθμίσεις λειτουργία..

Β) Οι παραγόμενοι σπόροι θα οδηγηθούν σε σπορελαιουργείο της περιοχής για παραγωγή φυτικού ελαίου που μπορεί να χρησιμοποιηθεί άμεσα από τους αγρότες είτε να οδηγηθεί για περαιτέρω επεξεργασία για παραγωγή ραφιναρισμένου ελαίου

Θα μελετηθεί η δυνατότητα αξιοποίησης των υποπροϊόντων των καλλιεργειών (στελέχη ελαιοκράμβης, και ηλίανθου) και της παραγωγής λαδιού με ψυχρή συμπίεση (πίτες για ζωοτροφή, καύση για παραγωγή ενέργειας κλπ).. Τα παραγόμενα φυτικά λάδια από τις διάφορες ποικιλίες και περιβάλλοντα θα ελεγχθούν γα τα ποιοτικά τους χαρακτηριστικά. Ραφιναρισμένα  λάδια κραμβέλαιο, βαμβακέλαιο, ηλιέλαιο και έλαιο ατρακτυλίδας)  θα χρησιμοποιηθούν για κίνηση αστικών  λεωφορείων μετά προσθήκη των απαραίτητων εξαρτημάτων. 

Το παραγόμενο Σόργο θα χρησιμοποιηθεί για παραγωγή αλκοόλης. Θα γίνει εκχύλιση του χυμού και ζύμωση για παραγωγή αλκοόλης. Παράλληλα θα μελετηθεί  η δυνατότητα επέκτασης της ζύμωση και στα κυτταρινούχα μέρη του παραγόμενου προϊόντος ώστε να αυξηθεί η παραγωγή αλκοόλης κατά 50% περίπου. Η ζύμωση αυτή θα γίνει σε εργαστήριο του ΕΜΠ που έχει αναπτύξει σχετική τεχνολογία και θα γίνει διαθέσιμη στις επιχειρήσεις της Θεσσαλίας.

Γ) Επειδή πολλά προβλήματα ακόμη μένουν να λυθούν αναφορικά με την διεργασία μετατροπής των φυτικών ελαίων (αλλά και των τηγανελαίων) σε βιοντίζελ (μετεστεροποίηση), και ιδιαίτερα όταν η διεργασία αυτή γίνεται σε μικρές μονάδες (όπως συχνά γίνεται στην Γερμανία, Αυστρία, Η.Π.Α. και αλλού), θα γίνει μία κριτική ανασκόπηση και αποτίμηση των καλύτερων πρακτικών σε σχέση με την πρώτη ύλη που θα χρησιμοποιηθεί, την επιλογή των καταλυτών, τον καθαρισμό του προϊόντος και τις προδιαγραφές που αυτό θα πρέπει να έχει για χρήση σε αυτοκίνηση, καθώς και με την ολική διαχείριση των παραπροϊόντων (π.χ. γλυκερίνης). Τέλος θα γίνει πλήρης εργαστηριακή μελέτη των επιπτώσεων της καύσης Biodiesel και μειγμάτων αυτού (Β100 ή Β20) στην απόδοση, στα προβλήματα και στη διάρκεια ζωής κινητήρα Diesel αυτοκινήτου σύγχρονης τεχνολογίας και μονοκύλινδρου κινητήρα συμβατικής τεχνολογίας, καθώς και σύγκριση των εκπομπών σε σχέση με τις εκπομπές από τη χρήση πετρελαϊκού ντίζελ. Επίσης για διάστημα 12 μηνών θα γίνει αξιολόγηση της καύσης βιοντίζελ σε αστικό λεωφορείο.

Σύμφωνα με τα πιο πάνω οι φάσεις του έργου θα είναι οι ακόλουθες:

Φάση.1 Πειραματικές καλλιέργειες Σύγκριση ποικιλιών –Τεχνικές καλλιέργειας - Προσαρμοστικότητα στις. συνθήκες της Θεσσαλίας Θα εγκατασταθούν πειραματικές καλλιέργειες στα διάφορα  περιβάλλοντα της Θεσσαλίας για μελέτη ποικιλιών, πληθυσμών φυτών, κατεργασιών εδάφους,  άρδευσης,

Φάση.2 Πιλοτικές καλλιέργειες φυτών βιοενέργειας – Μελέτη πραγματικών συνθηκών  παραγωγής (με εγκατάσταση πιλοτικών –επιδεικτικών καλλιεργειών).  Μελέτη συστημάτων συγκομιδής –διακίνησης του προϊόντος. εφαρμογή συστημάτων άρδευσης, γεωργίας ακριβείας, τηλεπισκόπησης. Οικονομικό και ενεργειακά ισοζύγια των καλλιεργειών – Επιπτώσεις στο περιβάλλον και στην κοινωνία της Θεσσαλίας

Φάση 3  Εξαγωγή - Καθαρισμός και χρήση λαδιού σε επίπεδο αγροκτήματος.  Απόδοση με ψυχρή συμπίεση σπόρων, καθαρισμός λαδιού, κόστος παραγωγής, Ενεργειακό ισοζύγιο της διαδικασίας Χρήση λαδιού σε γεωργικούς ελκυστήρες, σε καυστήρες θέρμανσης θερμοκηπίων, κίνηση αστικών λεωφορείων κλπ, αλλά και μηχανών Diesel  στις υπάρχουσες πέδες του Π.Θ. τόσο με φυτικά λάδια όσο και βιοντήζελ για αξιολόγηση της λειτουργίας και των αποτελεσμάτων.

Μελέτη Χρήσης υπολειμμάτων   φυτών και εξαγωγής λαδιού.

Φάση 4 Εξαγωγή λαδιού σε βιομηχανική κλίμακα Απόδοση, κόστος παραγωγής, Ενεργειακό ισοζύγιο της διαδικασίας Θα γίνει παραγωγή λαδιού σε σπορελαιουργείο της Αλεξ. Παλαιολόγου ΑΕΒΕ   που θα διασκευαστεί ειδικά, για να μελετηθούν τα ιδιαίτερα προβλήματα του κάθε ελαιούχου σπόρου. Τα παραγόμενα λάδια θα χρησιμοποιηθούν στο αγρόκτημα για κίνηση γεωργικών μηχανημάτων, θέρμανση θερμοκηπίων, κίνηση αστικών λεωφορείων κλπ

Φάση 5 Παραγωγή αλκοόλης από ζύμωση σακχάρων και κυτταρινών

Θα γίνει παραγωγή αλκοόλης από το σόργο που θα παραχθεί σε πρότυπη εργαστηριακή μονάδα του ΕΜΠ  για να μελετηθούν τα ιδιαίτερα προβλήματα  παραγωγής αλκοόλης από σόργο με ζύμωση και των κυτταρινών.

Φάση 6. Αξιολόγηση τεχνολογιών της διεργασίας μετεστεροποίησης των φυτικών ελαίων. Θα γίνει η κριτική αξιολόγηση της συνολικής διεργασίας παραγωγής βιοντίζελ (μετεστεροποίησης), από τις προδιαγραφές και τη συμβατότητα της πρώτης ύλης μέχρι την πώληση του προϊόντος και τη διάθεση/αξιοποίηση των παραπροϊόντων.

Φάση 7. Αξιολόγηση χρήσης βιοντίζελ για κίνηση αυτοκινήτων

Θα χρησιμοποιηθεί βιοντηζελ που θα παραχθεί από την ΕΛΙΝ Βιοκαύσιμα ΑΕ και ραφιναρισμένο λάδι από τη ΓΕΩΡΓΙΚΗ ΑΕ κυρίως .σε λεωφορεία του Αστικού ΚΤΕΛ Βόλου.

Φάση 8. Διάδοση των αποτελεσμάτων.

Προγραμματίζεται δημιουργία δικτυακού τόπου Βιοκαύσιμα – Θεσσαλία, οργάνωση ημερίδων στους τέσσερις Νομούς, έκδοση φυλλαδίων κλπ

Τελικό προϊόν του προγράμματος θα είναι

1. Η επιλογή των κατάλληλων ποικιλιών και τεχνικών καλλιέργειας  (πυκνότητα φυτειών, λίπανση, άρδευση, εκμηχάνιση)  φυτών παραγωγής βιοκαυσίμων στις Θεσσαλικές συνθήκες
2.   Το κόστος παραγωγής και το ενεργειακό ισοζύγιο της  κάθε καλλιέργειας
3. Των τεχνικών και των προβλημάτων της άμεσης  παραγωγής  και χρήσης φυτικών ελαίων σε επίπεδο αγροκτήματος(μηχανήματα, θερμοκήπια)
4. Των τεχνικών και των προβλημάτων παραγωγής φυτικών ελαίων από υπάρχοντα σπορελαιουργεία της περιοχής. Σύγκριση αποδόσεων κόστους παραγωγής με την προηγούμενη μέθοδο
5. Των τεχνικών και των προβλημάτων παραγωγής σακχαρούχου Σόργου για παραγωγή αιθυλικής αλκοόλης για τις συνθήκες της Θεσσαλίας.
6. Ανάλυση των επιτπώσεων της εισαγωγής των νέων καλλιεργειών στο φυσικό και κοινωνικό περιβάλλον της Θεσσαλίας.
7. Χρήση ραφιναρισμένων φυτικών λαδιών  για κίνηση των αστικών λεωφορείων του Βόλου
8. Κριτική αξιολόγηση των παραμέτρων του σταδίου της μετεστεροποίησης.
9. Ερευνητικά αποτελέσματα και έκθεση από τη χρήση παραγόμενου στην περιοχή βιοντίζελ σε κινητήρες ντίζελ.
10. Σειρά ενεργειών διάχυσης και προώθησης των εναλλακτικών και φιλικών προς το περιβάλλον. καυσίμων

Βιβλιογραφία

Γαλανοπούλου –Σενδουκά Στ. (2002) . 2002. Βιομηχανικά Φυτά. Εκδόσεις Σταμούλη, Αθήνα.

Ciaramonti  D., G. Tondi (2003) Stationary applications of liquid biofuels.  Project NNE5-PTA-2002-006, lot36

Lele S. (2005) Biodiesel and Jotropha plantation. www.svlele.com

Καλαβριώτου Π. (2005)  Αύξηση και ανάπτυξη του Ηλίανθου και του Κενάφ  για την παραγωγή βιομάζας και βιοενέργειας στη Κεντρική Ελλάδα.  Μεταπτυχιακή Διατριβή,  ΜΠΣ Περιβαλλοντική Πολιτική και Διαχείριση, Μυτιλήνη, Ιούνιος.

ΚΑΠΕ (2005) Ενεργειακές καλλιέργειες για την παραγωγή υγρών και στερεών βιοκαυσίμων στην Ελλάδα ΚΑΠΕ, Αθήνα, www.cres .gr

Riva G. (2005) Utilization of  Biofuels in Farm Paper Presented at the Club of Bologna metting www. clubofbologna.com

Riva G. Sissot F (1999) Biomass liquid fluids: Vegetables oils and their esters (biodiesel) in CIGR Editors CIGR  Handbook of Agricultural Engineering, Vol  V Energy and Biomass Engineering,  p 164 - 201Published by the American Society of Agricultural Engineers Michigan, USA.

Φασούλας Α. Ν. Σενλόγλου (1966) Η προσαρμοστικότητα των φυτών μεγάλης καλλιέργειας στην Ελλάδα, Θεσσαλονίκη.

Πίνακας Γ: Κατάλογος παραδοτέων ανά Φορέα Υλοποίησης

Ο πίνακας Γ είναι συγκεντρωτικός και αφορά όλες τις φάσεις εργασιών.

Διευκρινίσεις:

Το κόστος κάθε παραδοτέου επιμερίζεται στον κάθε φορέα που συμμετέχει στην υλοποίηση αυτού . Δεν νοείται συμμετοχή φορέα σε φάση χωρίς συμμετοχή του σε κάποιο παραδοτέο αυτής.  Σε περίπτωση που στην υλοποίηση ενός παραδοτέου συμμετέχει παραπάνω από ένας φορέας, τότε συμπληρώνονται παραπάνω από μία γραμμές και κάθε γραμμή του πίνακα αφορά έναν φορέα. Επαναλαμβάνονται τα ίδια στοιχεία στις στήλες  α/α παραδοτέου, Τίτλος παραδ., είδος,  ημ/νια ολοκλήρωσης και α/α σχετικής φάσης.

Το άθροισμα του κόστους των  παραδοτέων ανά φάση  ισούται με το κόστος της φάσης που αναγράφεται στον πίνακα Α. Το άθροισμα του κόστους των τμημάτων των παραδοτέων ανά φορέα ισούται με τον Π/Υ  του φορέα στην ενέργεια.

Το συνολικό άθροισμα  του κόστους των παραδοτέων ισούται με τον ΠΥ  της ενέργειας.

* 1 – Έκθεση (report), 2 – Πρωτότυπο προϊόντος, 3 – Τελικό προϊόν, 4 – Άλλο

** Οι φορείς αναφέρονται συντομογραφικά ή με τους σχετικούς Α/Α αυτών .

*** Κάθε παραδοτέο αναφέρεται σε μία και μοναδική φάση. Κάθε φάση πρέπει να απολήγει σε ένα τουλάχιστον παραδοτέο