Γενικά Στοιχεία

Tο έργο ‘Περιφερειακός Πόλος Καινοτομίας Θεσσαλίας’ (ΠΠΚ-Θ) αποσκοπεί στη βελτίωση της ικανότητας καινοτομίας του πληθυσμού, των επιχειρήσεων και δημόσιων οργανισμών της Περιφέρειας. Η γενική λογική του Πόλου Καινοτομίας είναι να δημιουργήσει θετικό περιβάλλον καινοτομίας με την κινητοποίηση ενός μεγάλου αριθμού επιχειρήσεων ή φυσικών προσώπων. Από τις δημόσιες διαβουλεύσεις που προηγήθηκαν της υποβολής της πρότασης προέκυψε μία περιορισμένη  εμπιστοσύνη στον ουσιαστικό ρόλο της έρευνας στην ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων. Για το λόγο αυτό επιδιώκεται να δημιουργηθεί ένα περιβάλλον καινοτομίας που  θα είναι ανοικτό σε όλους και θα μπορεί να αξιοποιηθεί από κάθε άτομο, επιχείρηση ή οργανισμό της Περιφέρειας Θεσσαλίας για να επιτύχει τόσο τους  ατομικούς όσο και τους συνολικούς στόχους για την ανάπτυξη της Θεσσαλίας.

Οι δράσεις του ΠΠΚ-Θ αφορούν ένα σύμπλεγμα καινοτομικών δραστηριοτήτων με κέντρο τον πρωτογενή τομέα. Εντάσσονται σε τρεις μεγάλες κατηγορίες και συνολικά αποβλέπουν στην ανάπτυξη τεχνολογικής ικανότητας και καινοτομίας στο παραγωγικό σύμπλεγμα πρωτογενούς παραγωγής, α) μεταποίησης τροφίμων, β) κλωστοϋφαντουργίας-επίπλου, και γ) παραγωγής βιοκαυσίμων.

Η πρώτη κατηγορία δράσεων αφορά οργανωτικές δράσεις, όπως:

• Συγκρότηση μηχανισμού και κανόνων διαχείρισης, στο Τεχνολογικό Πάρκο Θεσσαλίας
• Επιχειρησιακός σχεδιασμός και στρατηγική βιωσιμότητας του Πόλου Καινοτομίας Θεσσαλίας
• Προβολή και προώθηση προϊόντων Θεσσαλίας στις διεθνείς αγορές
• Δικτύωση και συνεργασία 

Η δεύτερη κατηγορία δράσεων αφορά στις βασικές δράσεις για την ανάπτυξη των υπηρεσιών του ΠΠΚ-Θ και την παρέμβαση του στους τομείς της έρευνας, τεχνολογίας και καινοτομίας, όπως: 

• Δημιουργία Ερευνητικού Κέντρου Θεσσαλίας και τεσσάρων ινστιτούτων έρευνας και ανάπτυξης τεχνολογίας
• Τεχνολογικές πλατφόρμες για νέες τεχνολογίες και προϊόντα Κοινοπραξίες έρευνας για την ανάπτυξη νέων προϊόντων
• Υποστήριξη της νέας καινοτόμου επιχειρηματικότητας
• Επιμόρφωση του κοινού σε νέες  τεχνολογίες

Η τρίτη κατηγορία δράσεων αφορά σε υποστηρικτικές δράσεις, όπως:

• Παρακολούθηση και αξιολόγηση της υλοποίησης των δράσεων και μέτρηση των αποτελεσμάτων και επιπτώσεων στην Περιφέρεια Θεσσαλίας.

Για την επιτυχία των παραπάνω στόχων δημιουργείται μία κοινοπραξία στην οποία συμμετέχουν :

• Τεχνολογικό Πάρκο Θεσσαλίας
• Εργαστήρια έρευνας των ΑΕΙ
• Ιδιωτικές Επιχειρήσεις
• Οργανισμοί μεταφοράς Τεχνολογίας
• ΕΒΕΤΑΜ, ΕΤΑΚΕΙ, ΕΤΑΤ
• Ενώσεις Αγροτικών Συνεταιρισμών Θεσσαλίας
• Σύνδεσμος Θεσσαλικών Βιομηχανιών
•  

Οι συμμετέχοντες φορείς συμμετέχουν στο  παρακάτω παραγωγικό σύμπλεγμα όπου υλοποιούνται οι υπηρεσίες έρευνας, μεταφοράς τεχνολογίας και ανάπτυξης καινοτομίας του Πόλου, που με τη λειτουργία τους μεταφέρονται αποτελέσματα έρευνας και τεχνολογίες στην παραγωγή, σχεδιάζονται και αναπτύσσονται νέα προϊόντα, δημιουργούνται νέες επιχειρήσεις, και προβάλλονται προϊόντα και υπηρεσίες στη διεθνή αγορά

Η δικτύωση και στενή συνεργασία των επιχειρήσεων με τους τεχνολογικούς φορείς της περιφέρειας ιδίως στον κλάδο τροφίμων – ποτών (μεταποίηση αγροτικών προϊόντων), στον κλάδο της κλωστοϋφαντουργίας, και  στον κλάδο παραγωγής βιοκαυσίμων προωθεί την καινοτομία σε όλα τα στάδια της παραγωγικής διαδικασίας, υποβοηθά την ανάπτυξη τεχνολογικών εφαρμογών στους συγκεκριμένους κλάδους και επιλύει τεχνολογικά προβλήματα των επιχειρήσεων μέσω συνεργασιών με ερευνητικούς φορείς. Οι Τεχνολογικές Πλατφόρμες συμβάλλουν μέσω του οδοδείκτη στον προγραμματισμό και σχεδιασμό  νέων προϊόντων και η υποβοήθηση υφιστάμενων και δημιουργία νέων επιχειρήσεων έντασης γνώσης, αποσκοπούν στην δημιουργία κλίματος καινοτομίας σε περιφερειακό επίπεδο μέσω της διαχείρισης και διάδοσης κατάλληλων πληροφοριών.

Η συλλογική προσπάθεια ενισχύεται σημαντικά με την ίδρυση των τεσσάρων νέων ερευνητικών ινστιτούτων που θα απαντούν στις ανάγκες των επιχειρήσεων της περιφέρειας για Ε&ΤΑ υποβοηθώντας την υιοθέτηση καινοτομιών στην υπάρχουσα παραγωγική δομή αλλά και την ανάπτυξη νέων καινοτόμων προϊόντων και δραστηριοτήτων στους κλάδους εξειδίκευσης.

Στην Περιφέρεια Θεσσαλίας υπάρχει σημαντική παρουσία και των τριών τομέων της οικονομίας με τον τριτογενή τομέα να παρουσιάζει την ταχύτερη ανάπτυξη.  Οι σημαντικότεροι κλάδοι της Περιφέρειας είναι η γεωργία, η μεταποίηση των γεωργικών προϊόντων, ο κλάδος του επίπλου, της κλωστοϋφαντουργίας,  των γεωργικών μηχανημάτων και των υπηρεσιών υποστήριξης του πρωτογενή τομέα, ο τουρισμός και ο κλάδος των μετάλλων και των βαρειών μεταλλικών κατασκευών.

Σημαντική είναι σήμερα η παρουσία της μεταποιητικής βιομηχανίας τροφίμων με τις Θεσσαλικές μεταποιητικές βιομηχανίες να αποτελούν το 25% περίπου της αντίστοιχης βιομηχανίας της χώρας σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη της Περιφέρειας Θεσσαλίας.  Κατά συνέπεια ο κλάδος των τροφίμων από την παραγωγή μέχρι τη μεταποίηση αποτελούσε και αποτελεί για τη Θεσσαλία ιδιαίτερα σημαντική οικονομική δραστηριότητα με σοβαρές επιπτώσεις στην απασχόληση και στη διάρθρωση της κοινωνίας γενικότερα.

Οι προβλεπόμενες δράσεις στον ΠΠΚ-Θ αποβλέπουν στην διασφάλιση της ποιότητας των παραγομένων προϊόντων είτε πρόκειται για παραδοσιακά φυτικά και ζωϊκά προϊόντα είτε για νέα προϊόντα υψηλής προστιθέμενης αξίας, όπως είναι τα βιολειτουργικά τρόφιμα. Η ενσωμάτωση βιοδραστικών συστατικών φυτικής προέλευσης σε προϊόντα τροφίμων για την παραγωγή βιολειτουργικών τροφίμων παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, αφού σε αυτά αποδίδεται μεγάλη ποικιλία θεραπευτικών ωφελειών που κυμαίνονται από την απλή βελτίωση της κινητικότητας του εντέρου έως μείωση του κινδύνου καρδιαγγειακών νόσων και καρκίνου.

Η θεσσαλική κλωστοϋφαντουργία και ένδυση, με όχημα την εξειδίκευση, τις συνεχείς επενδύσεις στον τεχνολογικό τομέα και τη διαμόρφωση νέων σχέσεων μεταξύ προμηθευτών και πελατών, είναι ανάγκη να διαφοροποιηθεί αποφασιστικά από τα προϊόντα που παράγονται μαζικά και διοχετεύονται στις διεθνείς αγορές. Για τον σκοπό αυτό θα διερευνηθούν οι παρακάτω ερευνητικές περιοχές:

• Ανάπτυξη νέων πολυ λειτουργικών υφασμάτων με ανάμιξη λειτουργικών ινών με φυσικοχημικές φινιριστικές επεξεργασίες
• Έρευνα για νέα υλικά βασισμένα σε υψηλές τεχνολογίες και παραγωγή υψηλής πιστοποιημένης ποιότητας ίνας βαμβακιού,
• Ανάπτυξη ολοκληρωμένων συστημάτων ταχείας ηλεκτρονικής προτυποποίησης κλωστοϋφαντουργικών προϊόντων και ενσωματωμένων / βιο-ιατρικών τεχνολογιών  για το σχεδιασμό και παραγωγή «έξυπνων» κλωστοϋφαντουργικών προϊόντων. 

Με το παρόν έργο  εξετάζεται επίσης η μελέτη συστημάτων καλλιέργειας βαμβακιού που θα συντελούν στη βελτίωση της ποιότητας του με δυο διαφορετικά συστήματα. Την παραγωγή βιολογικού βαμβακιού και την παραγωγή με το σύστημα της ολοκληρωμένης παραγωγής.  Το βιολογικό βαμβάκι είναι μια ενδιαφέρουσα περίπτωση καλλιέργειας που η σημασία του αυξάνεται διεθνώς. Επίσης πέρα από το κύριο προϊόν της καλλιέργειας, είναι δυνατή η αξιοποίηση και υποπροϊόντων, τα οποία αξιοποιούμενα θα βελτιώσουν την προστιθέμενη αξία του βαμβακιού και κατ΄ επέκταση των προϊόντων της Ελληνικής κλωστοϋφαντουργίας.

Η ενδεχόμενη απελευθέρωση μεγάλων εκτάσεων καλλιεργήσιμης  γης στην Θεσσαλία  δίνει κίνητρο να αναζητηθούν εναλλακτικές ενεργειακές καλλιέργειες, οι οποίες θα μπορούσαν να στηρίξουν μία βιομηχανία βιοκαυσίμων. Σήμερα δεν υπάρχουν ποσοτικά στοιχεία, ώστε να αξιολογηθεί η οικονομικότητα παραγωγής βιοντήζελ και βιοαιθανόλης στην Θεσσαλία. Για να αξιολογηθεί η οικονομική απόδοση μίας επένδυσης απαιτείται η συλλογή στοιχείων, τα οποία θα λαμβάνουν υπόψη τον πλήρη κύκλο ζωής από την καλλιέργεια, την συλλογή, επεξεργασία, και χρήση των βιοκαυσίμων. Στα πλαίσια αυτά σχεδιάζονται τα μέσα εφαρμογής που προτείνονται στα πλαίσια του έργου.

● Δίκτυα

Κατά καιρούς έχουν γίνει προσπάθειες στην Περιφέρεια της Θεσσαλίας για την δημιουργία δικτύων σε θέματα καινοτομίας με αφορμή κυρίως προγράμματα όπως το RIS, RIS+, το INVENT και διάφορες πρωτοβουλίες φορέων. Οι δράσεις αυτές είχαν ως αποτέλεσμα να υπάρξει σημαντική κινητοποίηση φορέων και να έχει δημιουργηθεί στην Θεσσαλία ένα κλίμα που επέτρεψε την μεγάλη κινητοποίηση των εμπλεκομένων επιχειρήσεων και άλλων οργανισμών  στο παρόν έργο.

Πολλές επιχειρήσεις είναι συνδεδεμένες με δίκτυα διανομής. Η χρήση των τεχνολογιών πληροφορικής και επικοινωνιών είναι σχετικά διαδεδομένη στις επιχειρήσεις, αλλά ποικίλει ανάλογα με το μέγεθος και την κουλτούρα των επιχειρήσεων.  Η χρήση εργαλείων πληροφορικής Β2Β και Β2C είναι μικρή και αξιοποιείται κυρίως από τις μεγάλες επιχειρήσεις.

Κινητοποίηση κεφαλαίων επιχειρηματικού κινδύνου ή ιδιωτικών κεφαλαίων   γενικότερα

Οι περισσότερες μεγάλες επιχειρήσεις συνεργάζονται με χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς της Αττικής. Στην περιφέρεια σήμερα δεν υπάρχουν Εταιρείες Κεφαλαίου Επιχειρηματικών Συμμετοχών, χωρίς να έχουν αναπτυχθεί νέα επενδυτικά προϊόντα προς την κατεύθυνση αυτή. Έτσι στην Περιφέρεια υπάρχουν σημαντικά ιδιωτικά κεφάλαια τα οποία όμως παραμένουν ανενεργά καθώς δεν υπάρχουν μηχανισμοί για την κινητοποίηση τους.

  ● Άτυπες διασυνδέσεις

Υπάρχει ένας αριθμός άτυπων διασυνδέσεων εντός Περιφέρειας που οφείλονται σε μεγάλο βαθμό σε περιφερειακά προγράμματα όπως το RIS, RIS +, Γραφεία Βιομηχανικής Αλλαγής, και  το INVENT. Τα περισσότερα από αυτά κατέληξαν να δημιουργούν τα δικτυώσεις στα πλαίσια τον προγραμμάτων και μετά το πέρας αυτών να παύουν την λειτουργία τους.

Άτυπες μορφές δικτύων δημιουργήθηκαν επίσης στα πλαίσια των τοπικών συμφώνων για την απασχόληση, αλλά και στα πλαίσια αριθμού ειδικών επιτροπών που έχουν συσταθεί από τις Νομαρχιακές Αυτοδιοικήσεις. Στον αγροτικό τομέα υπάρχουν κάποια δίκτυα – ομάδες εργασίας – όπως το δίκτυο του βάμβακος.  Οι άτυπες αυτές διασυνδέσεις θα μπορούσαν να ενισχυθούν και να συνεχισθούν κάτω από τον ενιαίο συντονισμό των οργάνων του ΠΠΚΘ ώστε να αποτελέσουν επίσημα δίκτυα με απρόσκοπτη λειτουργία.

ΤΡΟΦΙΜΑ – ΠΟΤΑ

Οι τομείς της γεωργίας και των τροφίμων είναι ζωτικής σημασίας για την οικονομία της Ευρώπης. Και οι δύο μαζί αντιπροσωπεύουν τον τρίτο μεγαλύτερο εργοδότη στην Ευρώπη παρέχοντας 16.000.000 θέσεις εργασίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση των 25 και τον δεύτερο μεγαλύτερο εξαγωγέα τροφίμων παγκόσμια, με τις γεωργικές εξαγωγές να αποφέρουν έσοδα της τάξεως των 61.088.000.000 ευρώ το 2002.

O κλάδος των τροφίμων και ποτών είναι υψηλής σημασίας για την Ευρωπαϊκή οικονομία, δεδομένου ότι αντιστοιχεί σε περίπου 15% της αξίας της συνολικής παραγωγής της «παραγωγικής» βιομηχανίας. Ο κύκλος εργασιών του κλάδου των τροφίμων ήταν 810 δισεκατομμύρια ευρώ το 2004 χρησιμοποιώντας πάνω από το 70% της ευρωπαϊκής πρωτογενούς παραγωγής αγροτικών προϊόντων, ενώ απασχολήθηκαν σε αυτόν περισσότεροι από 4.000.000 εργαζόμενοι. Ο κλάδος αυτός περιλαμβάνει περισσότερες από 280000 επιχειρήσεις, οι οποίες σε ποσοστό περίπου 99% είναι Μικρο-Μεσαίες – που δραστηριοποιούνται σε μεγάλη ποικιλία προϊόντων.

Η βιομηχανία των τροφίμων και ποτών στην Ευρώπη καλύπτει μια αγορά της τάξεως των 450.000.000 καταναλωτών. Το 2003, οι εξαγωγές τροφίμων και ποτών από την Ε.Ε στον υπόλοιπο κόσμο έφτασαν τα 39,8 δις ευρώ με τις εισαγωγές να φτάνουν τα 39,4 δις ευρώ απεικονίζοντας μια μέση ετήσια αύξηση της τάξεως του 4.5% και 4.3%, αντίστοιχα, για την περίοδο από το 1999-2003. Στον κλάδο εμφανίζονται συνεχώς νέα προϊόντα που δημιουργούν μικρές αγορές ιδιαίτερης δυναμικής, όπως τα λειτουργικά ποτά (π.χ. ενισχυμένα σε βιταμίνες Α, C και Ε), που αναπτύσσονται ταχύτατα στη Γερμανία και άλλες Ευρωπαϊκές χώρες.

Αυτή τη στιγμή στη Θεσσαλία υπάρχει μεγάλο δυναμικό παραγωγής οπωρών (της τάξης του 30% για τα μήλα, 50% για τα αμύγδαλα και 25% για τη βρώσιμη ελιά). Λόγω κομβικής θέσης της Θεσσαλίας στην Ελλάδα υπάρχουν επίσης δυνατότητες για παραγωγή και διακίνηση κηπευτικών υπαίθρου και υπό κάλυψη. Η μεταστροφή πολλών παραγωγών προς δυναμικές καλλιέργειες, όπως είναι τα οπωροκηπευτικά, αλλά και φυτικών ειδών για ζωοτροφές αναμένεται μετά την αλλαγή της ΚΑΠ. Έτσι, αναμένεται και η αύξηση παραγωγής ζωικών προϊόντων. Για τα ανωτέρω προϊόντα υπάρχει μια δυναμική βιομηχανία εμπορίας και μεταποίησης στην περιοχή με περίπου 25% της εθνικής δυναμικότητας. Αυτή θα μπορούσε να αναπτυχθεί περαιτέρω αν αυξηθεί η παραγωγή πρώτης ύλης, όπως αναφέρθηκε ανωτέρω. Έτσι θα μπορούσαν να καλυφθούν μεγαλύτερα μερίδια της εγχώριας αγοράς ευπαθών τροφίμων και ποτών, αλλά και να αυξηθούν οι δυνατότητες για εξαγωγικές διαδικασίες σε ένα Ευρωπαϊκό περιβάλλον, που είναι βέβαια σήμερα έντονα ανταγωνιστικό με μεγάλες δυνατότητες αύξησης της παραγωγής και σε άλλες περιοχές του κόσμου με σκοπό την πώληση των προϊόντων στην Ευρωπαϊκή αγορά. Με βάση τα παραπάνω η προτεινόμενη κοινοπραξία  με αντικείμενο την «Παραγωγή, τυποποίηση, σήμανση και ιχνηλασιμότητα τροφίμων και ποτών» θα καλύψει τους τομείς της ολοκληρωμένης διαχείρισης και βελτίωσης ποιότητας οπωροκηπευτικών και της ιχνηλασιμότητας προϊόντων φυτικής και ζωικής παραγωγής συμβάλλοντας έτσι στη διασφάλιση ολικής ποιότητας των τροφίμων.

Ο πρώτος στόχος του προγράμματος στον τομέα των τροφίμων είναι να αναπτύξει βιολειτουργικά τρόφιμα. Οι πωλήσεις των προϊόντων αυτών ήταν 25 δισ. δολάρια  (USD) το 1995 και αυξήθηκαν σε 35 δισ. το 2000, με αυξητική τάση της τάξης του 8% ανά έτος για την Ευρώπη και τις ΗΠΑ (πηγή: Technology Catalysts).

Η αύξηση αυτή αιτιολογείται από το γεγονός ότι τα τελευταία χρόνια ένας ολοένα αυξανόμενος αριθμός ατόμων υιοθετεί έναν "υγιεινό" τρόπο ζωής ως μέσον πρόληψης ασθενειών. Στα πλαίσια της τάσης  αυτής, έχει αυξηθεί η ζήτηση διατροφικών προϊόντων που εκτός των θρεπτικών ιδιοτήτων τους έχουν και ευεργετική επίδραση στην υγεία. Οι αγγλικοί όροι "functional foods" και "medical & nutritional foods" αναφέρονται σε προϊόντα που συνδυάζουν την θρεπτική αξία με την πρόληψη ασθενειών. Τα nutraceuticals, βιολειτουργικά τρόφιμα ή φαρμακευτικά τρόφιμα  είναι τα προϊόντα που απομονώνονται από τρόφιμα και πωλούνται σε φαρμακευτική μορφή συχνά μη συσχετιζόμενη με τρόφιμο.

Ο δεύτερος στόχος του προγράμματος στον τομέα των τροφίμων είναι να  αναπτύξει τεχνολογία για την βελτίωση της ποιότητας  παραδοσιακών προϊόντων της Θεσσαλίας, όπως αναλύεται παρακάτω.

Φέτα

Η συνολική εγχώρια παραγωγή τυροκομικών προϊόντων (σε ποσότητα) παρουσίασε ανοδική τάση την περίοδο 1993-2002 με μέσο ετήσιο ρυθμό μεταβολής της τάξης του 3%. Οι βιομηχανικές επιχειρήσεις καλύπτουν το μεγαλύτερο μέρος της παραγωγής. Το 2002 το ποσοστό συμμετοχής τους διαμορφώθηκε στο 72%. H παραγωγή από τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις παρουσίασε πτωτική τάση την τελευταία δεκαετία, καλύπτοντας περίπου το 28% της συνολικής παραγωγής τυριών το ίδιο έτος.

Η εγχώρια κατανάλωση τυριών παρουσίασε αυξητική τάση την περίοδο 1993-2002, με μέσο ετήσιο ρυθμό μεταβολής της τάξης του 2%.   Η φέτα, ο τελεμές και άλλα μαλακά τυριά κάλυψαν περίπου το 51% της συνολικής κατανάλωσης το 2002 και ακολούθησαν τα ημίσκληρα και σκληρά με 17% και τα τυριά τυρογάλακτος με 7%.

Παρά το γεγονός ότι η ελληνική τυροκομία χαρακτηρίζεται από υψηλή παραγωγική δυναμικότητα, η εξαγωγική επίδοση του κλάδου διαμορφώνεται σε χαμηλά επίπεδα, καθώς οι εξαγωγές δεν ξεπέρασαν το 9%-11% της εγχώριας παραγωγής τα τελευταία χρόνια. Η φέτα και ο τελεμές αποτελούν τα κυριότερα προϊόντα εξαγωγής, με σημαντικότερους προορισμούς τη Γερμανία, την Ιταλία και τη Βρετανία. Η φέτα καλύπτει το 70% του συνόλου των εξαγωγών τυριών σε άλλες χώρες.

Κρέας – Κρεατοσκευάσματα

Κρέας: Σταθερά πρώτο στις προτιμήσεις των καταναλωτών εξακολουθεί να είναι το χοιρινό κρέας (35% της κατανάλωσης). Ακολουθεί το βοδινό κρέας (20% της κατανάλωσης), ενώ στην τρίτη και την τέταρτη θέση βρίσκονται αντίστοιχα το κρέας κοτόπουλου και το αιγοπρόβειο κρέας με ποσοστά κατανάλωσης 21% και 15%, αντίστοιχα. Η αξία της συγκεκριμένης αγοράς είναι μεταξύ 500-600 εκατ. ευρώ.   Μεγάλη ανάπτυξη παρουσιάζουν οι  καθετοποιημένες επιχειρήσεις, οι οποίες δραστηριοποιούνται σε όλους τους τομείς της παραγωγής κρέατος (από την εκτροφή ζώων ως την τυποποίηση κρέατος και την παραγωγή κρεατοσκευασμάτων ή αλλαντικών. Οι σύγχρονες απαιτήσεις οδήγησαν και στην ανάπτυξη σημαντικού αριθμού επιχειρήσεων επεξεργασίας-τεμαχισμού-τυποποίησης κρέατος, οι οποίες συμπληρώνουν το παραγωγικό τομέα του κλάδου.

Κρεατοσκευάσματα: Η συνολική εγχώρια ζήτηση ανέρχεται σε περίπου 76.000 τόνους ή σε περίπου Ευρώ 320 εκατ. ετησίως και αναμένεται να αυξηθεί τα επόμενα χρόνια κατά 4% ετησίως. Οι εκτιμήσεις αυτές βασίζονται στις κοινωνικοοικονομικές αλλαγές και την αλλαγή των καταναλωτικών συνηθειών των Ελλήνων. Οι εισαγωγές ανέρχονται σε 11.000 τόνους ενώ το μεγαλύτερο μέρος από αυτές είναι κονσέρβες κρέατος.  Από την άλλη πλευρά οι εξαγωγές είναι μικρές (3.800 τόνοι) και απευθύνονται κυρίως στις Βαλκανικές χώρες.

Χαλβάς Φαρσάλων

Ο χαλβάς Φαρσάλων είναι παραδοσιακό προϊόν ζαχαροπλαστικής, φημισμένο σ’ ολη την Ελλάδα. Δραστηριοποιούνται μικρές ζαχαροπλαστικές μονάδες που διακινούν τον παραγόμενο χαλβά Φαρσάλων στα στενά όρια της περιοχής παραγωγής του, χωρίς την δυνατότητα διάθεσης του προϊόντος σ’ άλλες περιοχές της Χώρας.

ΑΓΡΟΫΛΙΚΑ – Κλωστοϋφαντουργία

Ο τομέας κλωστοϋφαντουργικών ειδών και ειδών ένδυσης αποτελεί σημαντικό τμήμα της ευρωπαϊκής μεταποιητικής βιομηχανίας (Ε.Ε. – 25) με κύκλο εργασιών ύψους 200 δισ. ευρώ που παράγεται σε περίπου 160.000 επιχειρήσεις, οι οποίες απασχολούν περισσότερα από 2,3 εκατ. Άτομα. Το μερίδιο των κλωστοϋφαντουργικών ειδών και ειδών ένδυσης επί της συνολικής προστιθεμένης αξίας του μεταποιητικού τομέα σε επίπεδο ΕΕ αντιστοιχεί περίπου στο 4% και το μερίδιο επί της συνολικής απασχόλησης στον μεταποιητικό τομέα σε περίπου 7%.

Σε παγκόσμιο επίπεδο η Ευρώπη κατέχει την πρώτη θέση στις εξαγωγές κλωστοϋφαντουργικών προϊόντων και την τρίτη στις εξαγωγές ειδών ένδυσης.

Πηγή: EURATEX – Στοιχεία 2004

Την τελευταία δεκαετία ο κλάδος βρίσκεται σε μια συνεχή πορεία αναδιάρθρωσης επηρεαζόμενος από την απευλευθεροποίηση του παγκόσμιου εμπορίου. Η παρούσα κατάσταση χαρακτηρίζεται από συνεχή μείωση της ανταγωνιστικότητας και παράλληλη  αύξηση των εισαγωγών από χώρες εκτός Ευρωπαϊκής Ενωσης. Επίσης παρατηρείται μείωση του όγκου παραγωγής και των θέσεων απασχόλησης.

Ο κλάδος κλωστοϋφαντουργικών ειδών και ειδών ένδυσης στην Ευρώπη διήλθε σειρά ριζικών μεταμορφώσεων κατά τα τελευταία έτη, λόγω του συνδυασμού των τεχνολογικών μεταβολών, της εξέλιξης των διαφόρων στοιχείων κόστους παραγωγής και της εμφάνισης αξιόλογων διεθνών ανταγωνιστών.

Όσον αφορά το εξωτερικό εμπόριο κλωστοϋφαντουργικών ειδών και ειδών ένδυσης, άνω του 20% (23% στην περίπτωση των κλωστοϋφαντουργικών ειδών) της κοινοτικής παραγωγής σε αξία πωλείται στην εξωτερική αγορά παρά την περιορισμένη πρόσβαση σε πολλές αγορές τρίτων χωρών. Ωστόσο, εξακολουθούν να υφίστανται σημαντικά εμπόδια για το εμπόριο κλωστοϋφαντουργικών ειδών και ειδών ένδυσης, ιδίως όσον αφορά ορισμένους από τους μεγαλύτερους και ανταγωνιστικότερους εξαγωγείς του τομέα, και η ευρωπαϊκή βιομηχανία θα μπορούσε να αυξήσει την παραγωγή και τις εξαγωγές στα συγκεκριμένα μέρη του κόσμου μετά την άρση των εμποδίων στις ελεύθερες εμπορικές συναλλαγές. Σε σύγκριση με το σύνολο του μεταποιητικού τομέα, αξίζει να σημειωθεί ότι οι εξωτερικές αγορές έχουν μεγαλύτερη σημασία για τον τομέα κλωστοϋφαντουργικών ειδών και ειδών ένδυσης, ενώ ταυτόχρονα η διείσδυση των εισαγωγών είναι επίσης σαφώς μεγαλύτερη στον υπό εξέταση τομέα, ιδίως στα είδη ένδυσης (41%).

O ευρύτερος κλάδος κλωστοϋφαντουργίας και ένδυσης συνιστά έναν από τους κυριότερους τομείς βιομηχανικής δραστηριότητας στην Ελλάδα. Ο κλάδος θεωρείται παραδοσιακός με ιδιαίτερη συμβολή στην απασχόληση (το 20% της βιομηχανικής απασχόλησης) και συνεισφέρει κατά 15% στη συνολική βιομηχανική παραγωγή. Αποτελεί το σημαντικότερο εξαγωγικό κλάδο της χώρας και έναν από τους ελάχιστους με θετικό ισοζύγιο συναλλαγών, αντιπροσωπεύοντας το 20% των συνολικών εξαγωγών και το 41% των βιομηχανικών εξαγωγών. Ταυτόχρονα το γεγονός ότι αποτελεί μια από τις λίγες μεταποιητικές δραστηριότητες στον ελλαδικό χώρο που χρησιμοποιούν μεγάλο μέρος εγχώριων πρώτων υλών (βαμβάκι) και κατά συνέπεια η προστιθέμενη ελληνική αξία επί των προϊόντων φθάνει σε μεγάλο ποσοστό επί του τελικού προϊόντος της προσδίδει εξαιρετική σημασία στην ελληνική βιομηχανία.

Eνα από τα σημαντικά χαρακτηριστικά του κλάδου στην Ε.Ε. και στην Ελλάδα είναι το μικρό μέσο μέγεθος των επιχειρήσεων: πάνω από το 95 % του συνόλου των επιχειρήσεων χαρακτηρίζονται ως ΜΜΕ, οι οποίες και υπέφεραν συγκριτικά περισσότερο από τον αυξανόμενο ανταγωνισμό που αντιμετώπισε το σύνολο του κλάδου.

ΑΓΡΟΥΛΙΚΑ – Βαμβάκι

Το βαμβάκι αποτελεί τη βάση της υφαντουργίας και εξαιρετικής οικονομικής σημασίας προϊόν για τη Θεσσαλία.  Καλλιεργείται σε εκτάσεις 3,5-4 εκ. στρεμμάτων σε όλη τη χώρα και η συνολική παραγωγή κυμαίνεται από 1-1,2 εκατ. τόνους. Η καλλιεργούμενη έκταση στη Θεσσαλία αποτελεί το 40% της καλλιεργούμενης έκτασης της χώρας (περίπου 1,7 εκ. στρέμματα).  Στους νομούς Καρδίτσας και Λάρισας καταλαμβάνει περίπου το 50% της συνολικής καλλιεργούμενης έκτασης. Το βαμβάκι αποτελεί ένα χρηματιστηριακό προϊόν και η τιμή του προσδιορίζεται από τους κανόνες προσφοράς και ζήτησης.  Κατά τα τελευταία έτη οι τιμές του προϊόντος έχουν σημειώσει διεθνώς σημαντική πτώση. Η αγορά του έχει στρεβλωθεί με την πολιτική των επιδοτήσεων από διάφορες χώρες (ΗΠΑ, Κίνα, ΕΕ) (Gilson et al. 2004, ODI 2004). Η τιμή του προϊόντος εξαρτάται σημαντικά από την ποιότητά του. Η διαφορά τιμής μεταξύ ποιοτήτων βαμβακιού μπορεί να φθάσει έως 20%.  Η ποιότητα του ελληνικού βαμβακιού τα τελευταία 15 περίπου χρόνια έχει υποβαθμισθεί εξαιρετικά. Αφ’ ενός λόγω της καλλιέργειας μεγάλου αριθμού ποικιλιών στην Ελλάδα (περίπου 80) και αφ’ ετέρου λόγω της πολιτικής των επιδοτήσεων της ποσότητας που εφαρμοζόταν επί σειρά ετών από την Ευρωπαϊκή Ένωση.  Επίσης, δεν υπήρξε εθνική πολιτική υποστήριξης της ποιότητας, από ειδικούς φορείς (Πανεπιστήμια , ερευνητικά κέντρα, τεχνολογικά ιδρύματα).

Από πλευράς εμπορίου έμφαση δόθηκε στην ποσότητα και όχι στην ποιότητα, λόγω των εφαρμοζόμενων κοινοτικών πολιτικών και της εξαιρετικά δυσχερούς διαδικασίας τυποποίησης του προϊόντος.

Οι διαπραγματεύσεις της Παγκόσμιας Οργάνωσης Εμπορίου (WTΟ) και οι πρόσφατες αποφάσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ), όμως (Αναμορφωμένη Κοινή Αγροτική Πολιτική, CAP), που αφορούν στη μερική αποσύνδεση των επιδοτήσεων από την καλλιέργεια και στην υιοθέτηση της πολλαπλής συμμόρφωσης δημιουργούν ένα εντελώς διαφορετικό περιβάλλον για την ποιότητα του προϊόντος και την βαμβακοκαλλιέργεια στην Ελλάδα.

Το μέχρι σήμερα παραγόμενο στην Ελλάδα βαμβάκι δεν έχει πιστοποιημένα οικολογικά και τεχνολογικά χαρακτηριστικά Για να μπορέσει το προϊόν να έχει μια θέση στην αγορά πρέπει να αποκτήσει υψηλή ποιότητα, να είναι ανταγωνιστικό και να παράγεται κάτω από συνθήκες προστασίας του περιβάλλοντος. Το κόστος παραγωγής επίσης είναι από τα υψηλότερα μεταξύ των βαμβακοπαραγωγών χωρών (170€/στρέμμα) και η ανταγωνιστική του ικανότητα πολύ περιορισμένη.

Η συνέχιση της «συμβατικής» καλλιέργειας του βαμβακιού (με χρήση εντομοκτόνων και μεγάλη κατανάλωση νερού), η κατάργηση (χωρίς αντικατάσταση) του Οργανισμού Βάμβακος, ενός φορέας που παρακολουθούσε και καθοδηγούσε τους παραγωγούς για αρκετά χρόνια, είναι σίγουρο ότι θα οδηγήσει τους παραγωγούς σε εγκατάλειψη της καλλιέργειας, με ιδιαίτερα δυσμενείς συνέπειες για ολόκληρο το κύκλωμα του βαμβακιού και της κλωστοϋφαντουργίας, που αποτελεί δυναμικό τομέα της ελληνικής οικονομίας.

ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΑ ΦΥΤΑ – ΒΙΟΚΑΥΣΙΜΑ

Η μέχρι σήμερα Ελληνική εμπειρία από την έρευνα στην καλλιέργεια ενεργειακών φυτών είναι μικρή και αποσπασματική. Στη χώρα μας έχουν καλλιεργηθεί πειραματικά οι τρεις καλλιέργειες (ελαιοκράμβη, ηλίανθος και σόργο) κυρίως από το Κέντρο Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (ΚΑΠΕ) αλλά και από άλλους φορείς. Μέχρι σήμερα λοιπόν δεν υπάρχουν στοιχεία για καλλιέργειες σε μεγάλη έκταση που να μπορούν να γενικευθούν με ασφάλεια για το σύνολο της Ελληνικής επικράτειας, ή που θα δώσουν στοιχεία για τις καλλιεργητικές τεχνικές και θα συμβάλλουν στην επιτυχή εισαγωγή τους σε μεγάλες γεωγραφικές περιοχές όπως η Θεσσαλία - με διαφοροποιημένες κατά τόπους μικροκλιματικές ζώνες και συστάσεις εδαφών. Για τους παραπάνω λόγους λοιπόν και για την άντληση αξιόπιστων πληροφοριών ο μελετητής πρέπει να ανατρέξει για συγκριτική αξιολόγηση στα διεθνή δεδομένα βιβλιογραφίας και αγοράς.

Στον τομέα παραγωγής του βιοντήζελ ωστόσο τα τελευταία 3-4 χρόνια πραγματοποιούνται συστηματικές έρευνες από φορείς όπως το Εργαστήριο Περιβαλλοντικών Καυσίμων και Υδρογονανθράκων του ΙΤΧΗΔ / ΕΚΕΤΑ και  εργαστηρίων  του Ε.Μ.Π. πάνω στην βελτιστοποίηση της παραγωγής βιοκαυσίμων από βιομάζα και τον ποιοτικό τους έλεγχο. Επίσης μεγάλες ιδιωτικές εταιρείες πετρελαιοειδών (ΕΛΙΝ ΒΙΟΚΑΥΣΙΜΑ ΑΕ) έχουν ξεκινήσει την κατασκευή μονάδων παραγωγής βιοκαυσίμων στην Ελλάδα.

Στα πλαίσια του παρόντος Έργου ωστόσο θα αναπτυχθούν για δύο έτη πειραματικές καλλιέργειες, για τη μελέτη των κατάλληλων ποικιλιών που προσαρμόζονται στις συνθήκες της περιοχής, των κατάλληλων πληθυσμών και άλλων καλλιεργητικών τεχνικών (κατεργασίες εδάφους, σπορά, επίπεδα λίπανσης και άρδευσης), που θα συμβάλλουν στο περιορισμό του κόστους ή των αρνητικών επιπτώσεων της γεωργίας στο περιβάλλον.

ΤΡΟΦΙΜΑ – ΠΟΤΑ

Η πρωτογενής παραγωγή οπωροκηπευτικών στην Ευρώπη είναι σταθερή, ενώ αυξάνονται οι εισαγωγές καθόσον η κατανάλωση φρούτων και λαχανικών αυξάνεται σε όλο το δυτικό κόσμο κυρίως λόγω της θρεπτικής τους αξίας. Στην Ευρώπη, το 95% περίπου των οπωροκηπευτικών παράγονται με ολοκληρωμένες διαδικασίες (integrated production), καθώς και το σύνολο σχεδόν των εισαγωγών από τρίτες χώρες κύρια με το πρότυπο EUREPGAP. Ένα μικρό ποσοστό (περίπου 5%), που αναπτύσσεται πια ελάχιστα, είναι και η πιστοποιημένη βιολογική παραγωγή οπωροκηπευτικών. Στην Ελλάδα, η ολοκληρωμένη διαχείριση εφαρμόζεται ελάχιστα σήμερα στην καλλιέργεια οπωροκηπευτικών με εξαίρεση τα πυρηνόκαρπα (ροδάκινα, κεράσια) όπου περισσότερο από 35% της παραγωγής είναι πιστοποιημένη. Η πιστοποίηση επομένως είναι απαραίτητη προϋπόθεση για τη δυναμική παρουσία του Ελληνικού κλάδου των οπωροκηπευτικών στην Ευρώπη. Το ίδιο βέβαια ισχύει για τις ΗΠΑ και τις υπόλοιπες ισχυρές οικονομικά περιοχές του κόσμου.

Η άριστη ποιότητα αρχικής πρώτης ύλης ή νωπών προϊόντων είναι αναπόσπαστο κομμάτι της ανταγωνιστικότητας ενός κλάδου και εμπεριέχεται στην παραγωγή πιστοποιημένων προϊόντων. Τα τελευταία έτη έχει βελτιωθεί σημαντικά το δίκτυο μεταφορών στον κόσμο με αποτέλεσμα να έχουμε έντονο ανταγωνισμό στην Ευρωπαϊκή αγορά από ομοειδή προϊόντα που παρήχθησαν σε άλλες Ηπείρους και αυτό αναμένεται να συνεχισθεί τα επόμενα έτη. Η βελτίωση, συνεπώς, όλης της αλυσίδας διακίνησης των ευπαθών τροφίμων και ποτών με την άριστη χρήση του υπάρχοντος εξοπλισμού και την εισαγωγή καινοτομικών μεθόδων και τεχνολογιών, όπως είναι οι «έξυπνες » ετικέτες RFID και οι μικροαισθητήρες φυσικών μεγεθών, είναι επιβεβλημένη ώστε να διατηρηθεί η καλύτερη δυνατή ποιότητα, να αναπτυχθεί η ιχνηλασιμότητα στα παραγόμενα προϊόντα και να βελτιωθεί η θέση των Θεσσαλικών επιχειρήσεων που διακινούν ευπαθή Τρόφιμα και Ποτά στην Ελληνική και διεθνή αγορά.

Οι τομείς της γεωργίας και των τροφίμων είναι ζωτικής σημασίας για την οικονομία της Ευρώπης. Και οι δύο μαζί αντιπροσωπεύουν τον τρίτο μεγαλύτερο εργοδότη στην Ευρώπη παρέχοντας 16.000.000 θέσεις εργασίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση των 25 και τον δεύτερο μεγαλύτερο εξαγωγέα τροφίμων παγκόσμια, με τις γεωργικές εξαγωγές να αποφέρουν έσοδα της τάξεως των 61.088.000.000 ευρώ το 2002.

Ειδικότερα, η πρωτογενής παραγωγή οπωροκηπευτικών στην Ευρώπη είναι σταθερή, ενώ αυξάνονται οι εξαγωγές καθόσον η κατανάλωση φρούτων και λαχανικών αυξάνεται σε όλο το δυτικό κόσμο κυρίως λόγω της θρεπτικής τους αξίας. Στην Ευρώπη, το 95% περίπου των οπωροκηπευτικών παράγονται με ολοκληρωμένες διαδικασίες (integrated production), καθώς και το σύνολο σχεδόν των εισαγωγών από τρίτες χώρες. Στην Ελλάδα, η ολοκληρωμένη διαχείριση εφαρμόζεται ελάχιστα σήμερα στην καλλιέργεια οπωροκηπευτικών με εξαίρεση τα πυρηνόκαρπα (ροδάκινα, κεράσια) όπου περισσότερο από 35% της παραγωγής είναι πιστοποιημένη.

O κλάδος των τροφίμων και ποτών είναι υψηλής σημασίας για την Ευρωπαϊκή οικονομία, δεδομένου ότι αντιστοιχεί σε περίπου 15% της αξίας της συνολικής παραγωγής της «παραγωγικής» βιομηχανίας. Ο κύκλος εργασιών του κλάδου των τροφίμων ήταν 810 δισεκατομμύρια ευρώ το 2004 χρησιμοποιώντας πάνω από το 70% της ευρωπαϊκής πρωτογενούς παραγωγής αγροτικών προϊόντων, ενώ απασχολήθηκαν σε αυτόν περισσότεροι από 4.000.000 εργαζόμενοι. Ο κλάδος αυτός περιλαμβάνει περισσότερες από 280000 επιχειρήσεις, οι οποίες σε ποσοστό περίπου 99% είναι Μικρο-Μεσαίες – που δραστηριοποιούνται σε μεγάλη ποικιλία προϊόντων. Η βιομηχανία των τροφίμων και ποτών στην Ευρώπη καλύπτει μια αγορά της τάξεως των 450.000.000 καταναλωτών. Το 2003, οι εξαγωγές τροφίμων και ποτών από την Ε.Ε στον υπόλοιπο κόσμο έφτασαν τα 39,8 δις ευρώ με τις εισαγωγές να φτάνουν τα 39,4 δις ευρώ απεικονίζοντας μια μέση ετήσια αύξηση της τάξεως του 4.5% και 4.3%, αντίστοιχα, για την περίοδο από το 1999-2003. Στον κλάδο εμφανίζονται συνεχώς νέα προϊόντα που δημιουργούν μικρές αγορές ιδιαίτερης δυναμικής, όπως τα λειτουργικά ποτά (π.χ. ενισχυμένα σε βιταμίνες Α, C και Ε), που αναπτύσσονται ταχύτατα στη Γερμανία και άλλες Ευρωπαϊκές χώρες.

Η σημασία του κλάδου των τροφίμων και ποτών είναι επίσης πολύ υψηλή, δεδομένων των επιπτώσεων της συνολικής αλυσίδας παραγωγής στην ευημερία των ανθρώπων, δηλαδή των επιδράσεων αυτής στην οικονομική και κοινωνική ευημερία καθώς και –πιο άμεσα- στην υγεία των πολιτών. Οι επιπτώσεις του κλάδου των τροφίμων και ποτών είναι ορατές σε όλα τα επίπεδα: τοπικό, περιφερειακό και ευρωπαϊκό.

ΚΛΩΣΤΟΥΦΑΝΤΟΥΡΓΙΑ

Ανταποκρινόμενος σε παλαιότερες ανταγωνιστικές προκλήσεις, ο κλάδος κλωστοϋφαντουργικών ειδών και ειδών ένδυσης στην Ευρώπη διάνυσε μακροχρόνια περίοδο αναδιάρθρωσης, εκσυγχρονισμού και τεχνολογικής προόδου. Οι εταιρείες βελτίωσαν την ανταγωνιστικότητα τους μειώνοντας σημαντικά ή και παύοντας τη μαζική παραγωγή και την παρασκευή απλών ειδών μόδας, και αποδίδοντας έμφαση στη μεγαλύτερη ποικιλία προϊόντων με υψηλότερη προστιθέμενη αξία. Επιπλέον, οι ευρωπαίοι παραγωγοί προηγούνται διεθνώς σε αγορές τεχνικών/ βιομηχανικών κλωστοϋφαντουργικών ειδών και μη υφασμένων υφασμάτων (π.χ., βιομηχανικών φίλτρων, γεωυφασμάτων, προϊόντων υγιεινής, ή προϊόντων για την αυτοκινητοβιομηχανία ή τον ιατρικό κλάδο), καθώς και σε υψηλής ποιότητας ενδύματα με μεγάλο ποσοστό σχεδιασμού.

Η ανταγωνιστικότητα συντηρήθηκε επίσης με την υπεργολαβική ανάθεση ή τη μετεγκατάσταση των μονάδων παραγωγής, για δραστηριότητες υψηλής έντασης εργασίας όπως η παρασκευή ενδυμάτων, σε εταιρείες εγκατεστημένες σε χώρες με χαμηλότερο κόστος εργασίας, κυρίως στην ευρωμεσογειακή ζώνη, καθώς και στις προσχωρούσες και στις υποψήφιες για προσχώρηση χώρες. Τα ανταγωνιστικά πλεονεκτήματα του τομέα κλωστοϋφαντουργικών ειδών και ειδών ένδυσης στην ΕΕ εντοπίζονται πλέον στην έμφαση που αποδίδεται στην ποιότητα και στο σχεδιασμό, στην καινοτομία και στην τεχνολογία, καθώς και σε υψηλής προστιθεμένης αξίας προϊόντα.

Τα ευρωπαϊκά προϊόντα παρουσιάζουν, κατά κανόνα, βελτίωση της ποιότητας τους. Ομοίως, η βιομηχανία της ΕΕ διαδραματίζει πρωτεύοντα ρόλο στην ανάπτυξη νέων προϊόντων, όπως τεχνικών κλωστοϋφαντουργικών ειδών. Αυτές οι τάσεις προς υψηλότερης προστιθεμένης αξίας προϊόντα πρέπει να συνεχιστούν και να επιταχυνθούν, προκειμένου ο κλάδος κλωστοϋφαντουργικών ειδών και ειδών ένδυσης στην Ευρώπη να παραμείνει ανταγωνιστικός.

ΒΙΟΚΑΥΣΙΜΑ

Από το 1993 η Ευρωπαϊκή παραγωγή σε βιοντίζελ αυξήθηκε περισσότερο από 10 φορές μέσα σε 10 χρόνια, ενώ σήμερα η δυναμικότητα της Ευρωπαϊκής κοινότητας εκτιμάται στους 2.000.000 ton βιοντίζελ. Κατά την ίδια χρονική η Ευρωπαϊκή παραγωγή βιοαιθανόλης αυξήθηκε πάνω από 5 φορές, και σήμερα φθάνει στους 350.000 ton βιοαιθανόλης ανά έτος.

Η καλλιέργεια ενεργειακών φυτών που θα αποδώσουν τα αντίστοιχα φυτικά έλαια αντιμετωπίζει σημαντικό ανταγωνισμό από τις εισαγωγές φυτικών ελαίων όπως φοινικέλαιο από χώρες της Ασίας (Μαλαισία, Ινδονησία κτλ), που θα γίνουν ακόμα πιο ανταγωνιστικές στο μέλλον.  Εκτιμάται οι εξαγωγές σε φοινικέλαιο από τις χώρες αυτές θα μπορέσουν να καλύψουν το 20% της παραγωγής βιοντίζελ στην Ευρώπη.

Στην χώρα μας ο όγκος τόσο της βιομάζας όσο και των παραγόμενων βιοκαυσίμων που θα πρέπει να παράγονται ανά έτος σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή και Ελληνική νομοθεσία, ώστε αυτά μέχρι το 2010 να αντικαταστήσουν το 5,75% των καυσίμων κίνησης από βιοκαύσιμα, θα πρέπει να ανέλθουν ετησίως σε 150.000 τόνους βιοντίζελ και 390.000 τόνους βιοαιθανόλης ώστε να καλυφθούν επαρκώς οι εγχώριες ανάγκες μόνο. 

Με μέσες αποδόσεις ανά στρέμμα οι ανάγκες αυτές ανάγονται σε 750.000 στρέμματα με καλλιέργειες βιοντίζελ και σε 1.000.000 στρέμματα με καλλιέργειες για βιοαιθανόλη, εκτάσεις που δείχνουν τις σημαντικές ανάγκες που προκύπτουν για οργανωμένες δομές στήριξης αλλά και υποδομές αποθήκευσης της παραγόμενης βιομάζας.

Στόχος του προγράμματος είναι να διερευνήσει τις συνθήκες κάτω από τις οποίες η εγχώρια παραγωγή βιοκαυσίμων είναι ανταγωνιστική με βιοκαύσιμα που παράγονται σε άλλες χώρες

Ø  Περιλαμβάνει τους βραχυπρόθεσμους, μεσοπρόθεσμους και μακροπρόθεσμους στόχους (ποσοτικο-ποιημένους όπου είναι δυνατόν). Συνάφεια και συνέργιες  της στρατηγικής του ΠΠΚ με τη γενικότερη πολιτική οικονομικής ανάπτυξης της Περιφέρειας και της χώρας γενικότερα καθώς και διασύνδεσή της με την πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την περιφερειακή ανάπτυξη, την  έρευνα και την καινοτομία.

Παραγωγικό σύστημα Θεσσαλίας

Η Θεσσαλία φιλοξενώντας το 7% των συνολικών κατοίκων στην Ελλάδα είναι τρίτη σε πληθυσμό (2000), σε σύγκριση με τις άλλες ελληνικές περιφέρειες και βρίσκεται στην έκτη θέση όσον αναφορά την πυκνότητα πληθυσμού (1999). Το κατά κεφαλή ΑΕΠ κατατάσσει την περιφέρεια Θεσσαλίας στην όγδοη θέση στην ελληνική επικράτεια (2000) ενώ η τιμή του δείκτη αντιστοιχεί στο 92% του δείκτη της Ελλάδας και στο 47% του δείκτη της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ).

Τις περιόδους 1998 και 1999, περισσότερο του 80% των συνολικών εξαγωγών από τη Θεσσαλία καλύπτεται από 6 προϊόντα (Τρόφιμα, Λαχανικά και συναφή προϊόντα, Παρασκεύσματα λαχανικών και φρούτων,  Καουτσούκ και συναφή, Βαμβάκι, Ενδύματα και συναφή προϊόντα). Στα προϊόντα  (καουτσούκ), (ενδύματα-πλεκτά) και (ενδύματα εκτός πλεκτά) παρατηρείται διαχρονικά (1998-99) μείωση των δεικτών πάνω από 20% ενώ αυξάνεται ο δείκτης του προϊόντος  (βαμβάκι) κατά 29%.

Η Θεσσαλία καταλαμβάνει την έκτη θέση, μεταξύ 10 ελληνικών περιφερειών, όσον αναφορά τις καινοτόμες μεταποιητικές επιχειρήσεις (1997-98) ενώ με τιμή του δείκτη 31,8 ξεπερνάει οριακά την αντίστοιχη τιμή της μεταποίησης στην Ελλάδα.

Όσον αναφορά τις πωλήσεις από καινοτομίες προϊόντων μεταποιητικών επιχειρήσεων, η περιφέρεια Θεσσαλίας, κατατάσσεται στην τέταρτη θέση μεταξύ 6 περιφερειών (1998) ενώ με τιμή του δείκτη 8,3 πλησιάζει τα δύο τρίτα της αντίστοιχης τιμής στην Ελλάδα.

Στρατηγική για την ανάπτυξη και την καινοτομία

Ο βασικός στόχος της Περιφέρειας Θεσσαλίας για την περίοδο 2007-2013 προσδιορίζεται από το Στρατηγικό Σχέδιο Ανάπτυξης και είναι η ανάδειξη της σε Δυναμικό Περιφερειακό Πόλο της Ελλάδος με διακριτή ποιοτική και τεχνολογικά καινοτόμο μεταποιητική, αγροδιατροφική, οικοτουριστική και πολιτιστική ταυτότητα στην Ευρώπη αλλά και διεθνώς.

Ο  κεντρικός στόχος της αναπτυξιακής πολιτικής αναλύεται στο Στρατηγικό Σχέδιο Ανάπτυξης σε επιμέρους στόχους,  όπως:

o   Η ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας των Θεσσαλικών τοπικών προϊόντων και υπηρεσιών και ειδικότερα ποιοτικών προϊόντων πιστοποιημένης ποιότητας

o   Υποδομές και δράσεις υποστήριξης της επιχειρηματικότητας και της καινοτομίας

o   Προστασία, βελτίωση και βιώσιμη αξιοποίηση του φυσικού και δομημένου περιβάλλοντος και των φυσικών πόρων, σύνδεση μεταξύ περιβάλλοντος και οικονομίας

o   Ανάπτυξη ανθρώπινου δυναμικού και βελτίωση συνθηκών απασχόλησης

o   Βελτίωση λειτουργίας δημόσιας διοίκησης στο πλαίσιο μιας νέας συνεργατικής διακυβέρνησης

o   Προώθηση της διαπεριφερειακής και διεθνούς συνεργασίας

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, ο Περιφερειακός Πόλος Καινοτομίας Θεσσαλίας - ΠΠΚΘ εστιάζεται σε τρεις θεματικές ενότητες που σαν κοινό χαρακτηριστικό έχουν την σύνδεσή τους με την πρωτογενή αγροτική παραγωγή. Σε  κάθε θεματική ενότητα δημιουργείται μία Τεχνολογική Πλατφόρμα (Τ.Π.), ενώ το σύνολο πλαισιώνεται από τις οριζόντιες δράσεις του Πόλου που σα στόχο έχουν την συνένωση των προσπαθειών σε ένα κοινό στόχο και την εξασφάλιση της συνέχισης των συνεργειών σε επίπεδο φορέων της περιφέρειας και μετά το πέρας του έργου.

Στρατηγική στους τομείς προτεραιότητας

ΤΡΟΦΙΜΑ

Ο κλάδος των τροφίμων από την παραγωγή μέχρι τη μεταποίηση αποτελούσε και αποτελεί για τη Θεσσαλία πολύ σημαντική οικονομική δραστηριότητα με ιδιαίτερες επιπτώσεις στην απασχόληση και στη διάρθρωση της κοινωνίας γενικότερα. Το προτεινόμενο σχέδιο Στρατηγικής Περιφερειακής Καινοτομίας (ΣΠΚ) έχει στόχο τον προσδιορισμό ενός προγράμματος ανάπτυξης του κλάδου των τροφίμων στη Θεσσαλία. Στόχος του ΣΠΚ θα είναι η ανάπτυξη ενός μακροπρόθεσμου οράματος για την παραγωγή, μεταποίηση και εμπορία των τροφίμων στη Θεσσαλία βασισμένο στην καινοτομία και την έρευνα που θα οδηγήσει στην ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας, στην βελτίωση της βιωσιμότητας των σχετικών επιχειρήσεων και εκμεταλλεύσεων σε εθνικό και διεθνές επίπεδο. Ιδιαίτερη έμφαση θα δοθεί στη βελτίωση της ποιότητας και ασφάλειας των τροφίμων, στη μείωση του κόστους παραγωγής, στην προστασία του περιβάλλοντος και στην παραγωγή «νέων» τροφίμων με ιδιαίτερα χαρακτηριστικά ενάντια π.χ. στο διαβήτη, την παχυσαρκία κ.λ.π.

Στην ανάπτυξη του σχεδίου ΣΠΚ για την περιφερειακή καινοτομία στον τομέα των τροφίμων κεντρικό ρόλο θα παίξει η Τεχνολογική Πλατφόρμα ThessalyFood (Ε2) ενώ προβλέπεται στους θεματικούς άξονες Γεωργία, Κτηνοτροφία, Αλυσίδα Προσφοράς τροφίμων, Τρόφιαμα και Υγεία να γίνουν οι παρακάτω ενέργειες:

1) Δόμηση Τεχνολογικής Πλατφόρμας για την Αγροτο-Βιομηχανία στην περιφέρεια Θεσσαλίας

2) Καθορισμός άμεσων αναγκών και στόχων ανάπτυξης

3) Καθορισμός οράματος, στρατηγικού προγράμματος για την έρευνα και συμμετοχή σε Ευρωπαϊκές Τεχνολογικές Πλατφόρμες

4) Επιχειρηματική ενημέρωση, κατάρτιση και ενθάρρυνση της καινοτομικότητας

Κλωστοϋφαντουργία

Το προτεινόμενο σχέδιο Στρατηγικής Περιφερειακής Καινοτομίας (ΣΠΚ) έχει στόχο τον προσδιορισμό ενός προγράμματος ανάπτυξης του κλάδου της κλωστοϋφαντουργίας στη Θεσσαλία. Στην ανάπτυξη του σχεδίου ΣΠΚ για την περιφερειακή καινοτομία στην κλωστοϋφαντουργία  κεντρικό ρόλο θα παίξει η Τεχνολογική Πλατφόρμα ThessalyTex (Ε3) ενώ προβλέπεται να γίνουν οι παρακάτω ενέργειες:

● Η επισήμανση της σπουδαιότητας της καινοτομίας στην πρωτογενή παραγωγή και επεξεργασία ίνας για την κλωστοϋφαντουργία της Περιφέρειας και η οικοδόμηση «συναίνεσης» μεταξύ των βασικών στελεχών των επιχειρήσεων,

●  Η ανάλυση του συστήματος καινοτομίας (ποιες είναι οι καινοτόμες επιχειρήσεις και ποιος ο ρόλος τους), η αξιολόγηση της υπάρχουσας τεχνολογίας και των τάσεων της αγοράς, και η συγκριτική αξιολόγηση με άλλες Περιφέρειες,

● Η διάγνωση των δυνατοτήτων και αδυναμιών του συστήματος παραγωγής ποιοτικής ίνας των επιχειρήσεων κλωστοϋφαντουργίας: εκτίμηση των αναγκών τους για υπηρεσίες καινοτομίας, τεχνολογικού εξοπλισμού, διαχείρισης, χρηματοδότησης, κατάρτισης στελεχών, μάρκετινγκ, κ.τ.λ.,

Στο παραπάνω πλαίσιο θα γίνουν επίσης μελέτες πιλοτικών ενεργειών και σκοπιμότητας, θα αναπτυχθεί ένα σύστημα καινοτομίας και θα αξιολογηθούν οι επιπτώσεις του στην τεχνολογική πρόοδο της Περιφέρειας. Όμως ένα σύστημα καινοτομίας είναι μεγαλύτερο από ένα σύστημα έρευνας και τεχνολογίας (R&D) και περιλαμβάνει παράγοντες που επηρεάζουν την παραγωγικότητα και την οικονομική ανάπτυξη. Ένα τέτοιο μοντέλο καινοτομίας περιγράφεται στο διάγραμμα που ακολουθεί και το οποίο προτείνεται να αναπτυχθεί στο πλαίσιο της ThessalyTex.

Βιοκαύσιμα

Η επικέντρωση της έρευνας και τεχνολογίας στην παραγωγή βιοκαυσίμων στη Θεσσαλία βασίζεται στη σημασία του Θεσσαλικού κάμπου για την αγροτική οικονομία της χώρας αλλά και στον επιτακτικό ρόλο της παραγωγής και χρήσης βιοκαυσίμων που επιβάλλεται από την Ευρωπαϊκή οδηγία και την ευαισθησία προς το περιβάλλον. Η παραγωγή των βιοκαυσίμων γίνεται κυρίως από βιομάζα και συγκεκριμένα ενεργειακές καλλιέργειες όπως καλαμπόκι, βαμβάκι, ελαιοκράμβη, ηλίανθος, μίσχανθος, σόγια, ζαχαρότευτλο, ζαχαροκάλαμο, γλυκόσοργο, δημητριακά, πατάτα, δασικά προϊόντα κτλ, αλλά και αγροτικά και αστικά απόβλητα. Η πρώτη αυτή ύλη αποτελεί και το κύριο πλεονέκτημα των βιοκαυσίμων, που με την μακροπρόθεσμη διάθεσή της, εξασφαλίζει την σταθερή παραγωγή των βιοκαυσίμων σε μεγάλη κλίμακα καθώς και τα ομοιόμορφα ποιοτικά χαρακτηριστικά σε μονάδες παραγωγής τους. Με τον τρόπο αυτό η παραγωγή των βιοκαυσίμων δίνει τη δυνατότητα μετατροπής αγροτικών προϊόντων σε ενέργεια. Για το λόγο αυτό η περιφέρεια της Θεσσαλίας, που αποτελεί την καρδιά της αγροτικής οικονομίας της χώρας μας, θα αποτελέσει τον πόλο καινοτομίας για την τεχνολογία παραγωγής βιοκαυσίμων.

Η παραγωγή βιοκαυσίμων στη Θεσσαλία θα συντελέσει στην αναβάθμιση των καλλιεργειών και την ανανέωση του πλούσιου αλλά κορεσμένου Θεσσαλικού κάμπου. Θα δημιουργήσει νέες θέσεις εργασίας τόσο για την καλλιέργεια των ενεργειακών φυτών, όσο και για την αλυσίδα παραγωγής και τον ποιοτικό έλεγχο των βιοκαυσίμων. Με τον τρόπο αυτό η περιφέρεια της Θεσσαλίας θα αποτελέσει το πιλοτικό κέντρο της χώρας μας για την παραγωγή και διάθεση βιοκαυσίμων στην εγχώρια και Ευρωπαϊκή αγορά, δίνοντας στρατηγική ενεργειακή σημασία σε μια κατ’ εξοχήν αγροτική περιφέρεια.

Διασύνδεση με πολιτική Ευρωπαϊκής Ένωσης

Σε προηγούμενα προγράμματα της Ευρωπαϊκής Ένωσης και ιδιαίτερα στο 5ο και 6ο πρόγραμμα πλαίσιο, δόθηκε ιδιαίτερη έμφαση στον τομέα «Ασφάλεια και Ποιότητα Τροφίμων», καλύπτοντας όλη την αλυσίδα τροφίμων από την παραγωγή μέχρι τον καταναλωτή. Η συνέχιση αυτών των προσπαθειών έρευνας και ανάπτυξης είναι πρώτης προτεραιότητας και στο 7ο πρόγραμμα –πλαίσιο, δίνοντας στον τομέα των τροφίμων την απαραίτητη έμφαση, τονίζοντας τη σημασία του τομέα αυτού στην ποιότητα ζωής των Ευρωπαίων πολιτών, στη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας, στην τοπική ανάπτυξη και στην αύξηση της ανταγωνιστικότητας τόσο σε εθνικό όσο και σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτείνει καλύτερες συνθήκες συνεργασίας, ώστε να αυξηθεί η συνεργασία των ερευνητικών ομάδων και ο συντονισμός της έρευνας και των κατευθύνσεων στην καινοτομία, το οποίο και απαιτεί σημαντική αύξηση των εισροών στην έρευνα καθώς και η τεχνολογική ανάπτυξη και η καινοτομία είναι η καρδιά οικονομία της γνώσης. Σε αυτό τον τομέα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρόσφατα πρότεινε για το 7ο πρόγραμμα πλαίσιο 83% ετήσια αύξηση στον προϋπολογισμό για τα «Τρόφιμα, Γεωργία και Βιοτεχνολογία» (το σύνθετο θέμα των βιο-οικονομιών που βασίζονται στη γνώση) συγκριτικά με το 6ο πρόγραμμα πλαίσιο. Κατά οι προτεινόμενες ενέργειες στα Τρόφιμα και Ποτά (κοινοπραξία και η τεχνολογική πλατφόρμα) στα πλαίσια του ΠΠΚ-Θ σχετίζονται άμεσα με την πολιτική της Ευρωπαϊκή Επιτροπής.

Ο Περιφερειακός Πόλος Καινοτομίας Θεσσαλίας φιλοδοξεί να αποτελέσει μία περιοχή καινοτομίας και να συνδεθεί με άλλες περιφέρειες της Ευρώπης στο πλαίσιο του προγράμματος Regions of Knowledge, το οποίο θα αποτελέσει ένα ξεχωριστό πρόγραμμα στο 7ο Πρόγραμμα Πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Για τον σκοπό αυτό προβλέπεται να δημιουργηθούν δίκτυα (clusters) επιχειρήσεων και ερευνητικών εργαστηρίων, τα οποία θα αντιμετωπίζουν μαζί προβλήματα κοινού ενδιαφέροντος. Με το προτεινόμενο έργο ξεκινά ήδη η δημιουργία 6 δικτύων έρευνας, 1 δικτύου μεταφοράς τεχνολογίας, 1 δικτύου στήριξης νέων επιχειρήσεων και 1 δικτύου κατάρτισης. Τα δίκτυα αυτά θα ενταχθούν στις 3 τεχνολογικές πλατφόρμες, ώστε όχι μόνο να χαραχθεί ένας οδοδείκτης για  κάθε θεματικό τομέα, αλλά και να υλοποιηθούν συγκεκριμένες δράσεις τους επόμενους 24 μήνες.

Με την δημιουργία μόνιμων δεσμών μεταξύ των εταίρων δημιουργούνται ευνοϊκές συνθήκες για την συμμετοχή των δικτύων σε διεθνή προγράμματα, αλλά και πρωτοβουλίες, όπως οι Ευρωπαϊκές πλατφόρμες στους τομείς Κλωστοϋφαντουργίας, Τροφίμων και Βιοκαυσίμων.

Εκτός όμως από την ενδεχόμενη συμμετοχή σε Ευρωπαϊκά δίκτυα είναι πλέον δυνατή η δημιουργία ενός μηχανισμού σε περιφερειακό επίπεδο, ο οποίος με συστηματικό τρόπο θα ανταλλάζει πληροφορίες σε θέματα κοινού ενδιαφέροντος, θα αναζητεί λύσεις μέσα από δια περιφερειακές συνεργασίες και θα συμμετάσχει σε workshops και διεθνή συνέδρια.

Με τον παραπάνω τρόπο οι συμμετέχοντες φορείς στα δίκτυα συνεργασίας ενημερώνονται για τις τελευταίες εξελίξεις σε θέματα όπως η αγροτική πολιτική για ενεργειακές καλλιέργειες, η πολιτική για νέους κανονισμούς σε διακίνηση προϊόντων, κ.α.

Τέλος είναι στόχος του έργου ΠΠΚ-Θ να αναζητήσει εταίρους, άλλες περιφέρειες , για μόνιμη συνεργασία και ανταλλαγή εμπειριών

Στην παρούσα φάση, στον ευρωπαϊκό χώρο έχουν ήδη δομηθεί και ξεκινήσει τις δραστηριότητές τους δύο Πλατφόρμες με άμεσο ενδιαφέρον για τις Θεματικές περιοχές της παρούσης πρότασης. Πιο συγκεκριμένα υπάρχουν οι Ευρωπαϊκές Τεχνολογικές Πλατφόρμες "Food for Life" και "Animal Health". Η πρώτη καλύπτει σχεδόν συνολικά την αλυσίδα των τροφίμων, από την πρωτογενή παραγωγή μέχρι την κατανάλωση, λαμβάνοντας υπόψη και παραμέτρους όπως η αειφορεία στα συστήματα παραγωγής, η σχέση περιβάλλον - τροφίμου, η υγεία των καταναλωτών και τα τρόφιμα, κ.λπ. Η δεύτερη, έχει σαφώς μικρότερη θεματική κάλυψη και είναι περισσότερο εστιασμένη στη ζωική παραγωγή, την ανάπτυξη διαγνωστικών εργαλείων για τις διάφορες παθήσεις των ζώων και αντίστοιχων εμβολίων, λαμβάνοντας υπόψη παράγοντες όπως ο συντονισμός σε διεθνές επίπεδο, οι θέσεις των ρυθμιστικών αρχών, θέματα πνευματικής ιδιοκτησίας και την επίδραση που αυτά μπορούν να έχουν στην ανάπτυξη διαγνωστικών/ εμβολίων, κ.λπ.

Είναι σαφές ότι το τοπίο των Ευρωπαϊκών Τεχνολογικών Πλατφορμών βρίσκεται ακόμα σε μια δυναμική κατάσταση, όπου νέες Πλατφόρμες ενδέχεται να δομηθούν, ενώ υπάρχουσες ενδέχεται να ατονήσουν.

Ο στόχος των ενεργειών που σχετίζονται με τα Τρόφιμα και Ποτά στα πλαίσια της παρούσας πρότασης για τον ΠΠΚ-Θ και ιδιαίτερα της ανάπτυξης Περιφερειακής Τεχνολογικής Πλατφόρμας για τα Τρόφιμα είναι η διαρκής παρακολούθηση των σχετικών Τεχνολογικών Πλατφορμών και η συμμετοχή σε αυτές που αναγνωρίζονται ως συναφείς. Η συμμετοχή περιλαμβάνει αφενός την παρουσίαση του οράματος και του προγράμματος για την έρευνα στη Θεσσαλία στην ομάδα της Ευρωπαϊκής Πλατφόρμας και αφετέρου τον εμπλουτισμό του διαλόγου σε περιφερειακό επίπεδο με ιδέες και προτάσεις από τον χώρο των Ευρωπαϊκών Πλατφορμών. Παράλληλα, η ομάδα της Περιφερειακής Πλατφόρμας της Θεσσαλίας θα χαρτογραφήσει (και θα παραμένει ενήμερη) τις ευκαιρίες για συνεργασία σε θέματα Ε&ΤΑ στον Ελληνικό, Ευρωπαϊκό και διεθνή χώρο στις Θεματικές περιοχές που καλύπτονται.

Οι συνεργασίες σε εθνικό, ευρωπαϊκό και διεθνές περιβάλλον υπαγορεύεται από την ανάγκη να αξιοποιηθούν εμπειρίες από συναφείς δράσεις, ώστε να αποφευχθούν αδυναμίες που προέρχονται από την έλλειψη γνώσης της συνολικής κατάστασης που αναπτύσσεται ιδιαίτερα σε εθνικό και Ευρωπαϊκό επίπεδο.

Σε εθνικό επίπεδο στο έργο συμμετέχουν σημαντικοί φορείς με εμπειρία στους τομείς προτεραιότητας. Η συμμετοχή των εκτός Περιφέρειας Θεσσαλίας εταίρων θα  αξιοποιηθεί περαιτέρω με την συνεργασία με άλλα έργα παρόμοιου περιεχομένου, τα οποία ενδεχομένως εγκριθούν στο πλαίσιο του προγράμματος Περιφερειακοί Πόλοι Καινοτομίας. Ενδεικτικά αναφέρεται:

Συνεργασία με την Τεχνολογική Πλατφόρμα βιοκαυσίμων που προωθείται στις Περιφέρειες Δυτικής Μακεδονίας και Ανατολικής Μακεδονίας Θράκης. Η παραγωγή βιοκαυσίμων αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους ενεργειακούς πόλους έλξης των ερευνητικών, επιχειρησιακών και διοικητικών φορέων της χώρας μας.

Σε Ευρωπαϊκό επίπεδο είναι γνωστές οι πρωτοβουλίες για την προώθηση Τεχνολογικής Πλατφόρμας σε τομείς με έντονο βιομηχανικό ενδιαφέρον. Σε αυτές περιλαμβάνονται:

1. Ευρωπαϊκή πλατφόρμα βιοκαυσίμων, η οποία αναπτύσσεται αυτή την περίοδο προκειμένου να στηρίξει την Ευρωπαϊκή πολιτική για αντικατάσταση 5.75%  των συμβατικών καυσίμων με βιοκαύσιμα  μέχρι το 2010. Με την υιοθέτηση της Τεχνολογικής Πλατφόρμας για τα βιοκαύσιμα Θεσσαλίας θα καταβληθεί προσπάθεια να ενταχθεί το πρόγραμμα της Θεσσαλίας στην Ευρωπαϊκή Πλατφόρμα.

2. Συνεργασίες  με τις τεχνολογικές πλατφόρμες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής που βρίσκονται σε εξέλιξη όπως οι βιομηχανικής πρωτοβουλίας τεχνολογικές πλατφόρμες 'Plants for the Future', 'Industrial biotechnology' και 'Food for Life'.

3. Συνεργασίες στον τομέα της κλωστοϋφαντουργίας περιλαμβάνουν της ανάπτυξης των προβλεπόμενων στο Έργο συνεργασιών, συνεργασίες με τις Ευρωπαϊκές Οργανώσεις που συμμετέχουν στον σχεδιασμό των ερευνητικών πολιτικών για την κλωστοϋφαντουργία, όπως η Euratex, η Textranet και η Autex. Επιπλέον, θα επιδιωχθεί το έργο να γίνει μέρος της "Ευρωπαϊκής Τεχνολογικής Πλατφόρμας για το Μέλλον των Κλωστοϋφαντουργικών Προϊόντων και του Ιματισμού" που ιδρύθηκε με σκοπό την κατοχύρωση της ανταγωνιστικότητας  του κλάδου δια μέσου (της παραγωγής εξειδικευμένων προϊόντων, βασιζόμενων σε σύγχρονες τεχνολογίες όπως νανοτεχνολογίες, μικροτεχνολογίες, βιοτεχνολογίες  κλπ, της καθιέρωσης και επέκτασης των κλωστοϋφαντουργικών προϊόντων ως πρώτων υλών επιλογής σε νέους τομείς και εφαρμογές και την μεταστροφή προς μια νέα βιομηχανική εποχή που χαρακτηρίζεται από την προσαρμογή, την εξατομίκευση και την κατόπιν παραγγελίας παραγωγή ειδών που συνδέεται με τις ευφυείς διαδικασίες προώθησης προϊόντων (logistics).

Ø  Ανάλυση των δυνατών σημείων και των αδυναμιών του Πόλου (παράγοντες κλειδιά για την επιτυχία ή την αποτυχία)

Η επιτυχία του προτεινομένου έργου θα κριθεί σε μεγάλο βαθμό από την ετοιμότητα του Περιφερειακού συστήματος καινοτομίας να στηρίξει τις προτεινόμενες δράσεις με βάση τα κριτήρια που διέπουν το διεθνές ανταγωνιστικό περιβάλλον. Είναι συνεπώς λογικόν τα χαρακτηριστικά της Περιφέρειας Θεσσαλίας να επηρεάζουν το τελικό αποτέλεσμα του Περιφερειακού Πόλου Καινοτομίας Θεσσαλίας (ΠΠΚ-Θ).

Τα κύρια πλεονεκτήματα του ΠΠΚ-Θ είναι:

·         Ο ισοσκελισμένος καταμερισμός της παραγωγής μεταξύ τριών τομέων (Πρωτογενής – Δευτερογενής – Τριτογενής). Έτσι σε περίπτωση κρίσης σε ένα τομέα οι κραδασμοί απορροφούνται από τους άλλους δύο.

·         Η ύπαρξη συμπληρωματικότητας μεταξύ των μεγάλων βιομηχανιών και των ΜΜΕ. Δεδομένης της σύνδεσης του μεγαλύτερου μέρους του κλάδου της μεταποίησης με τα προϊόντα του πρωτογενούς τομέα.

  ● Η ύπαρξη δύο σημαντικών Ακαδημαϊκών Ιδρυμάτων Τριτοβάθμιας Εκπαίδευσης – Το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας και το ΤΕΙ Λάρισας.

● Η ύπαρξη σημαντικών ερευνητικών υποδομών αποτελούμενων από εργαστήρια του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, του ΤΕΙ Λάρισας, του Τεχνολογικού Πάρκου Θεσσαλίας, των υπαρχόντων ερευνητικών κέντρων - Ινστιτούτων όπως ΕΒΕΤΑΜ, ΕΘΙΑΓΕ, αλλά και η ίδρυση νέων όπως το ΚΕΤΕΑΘ αποτελούμενο από 4 Ερευνητικά Ινστιτούτα (α. Μηχανοτρονικής, β. Βιοϊατρικής, γ. Τεχνολογίας & Διαχείρισης Αγροοικοσυστημάτων, δ. Σωματικής Απόδοσης & Αποκατάστασης).

● Το ισχυρό γεωργικό προφίλ της Περιφέρειας, η οποία κατατάσσεται δεύτερη κατά σειρά παραγωγής γεωργικών προϊόντων μετά την Περ. Κεντρ. Μακεδονίας.

Οι κυριότερες αδυναμίες του ΠΠΚ-Θ είναι:

·   Η μικρής κλίμακας τοπικές αγορές σε συνδυασμό με τον σχετικά μικρό πληθυσμό.

·   Ο μικρός μόνο αριθμός επιχειρήσεων με  εξαγωγικό προσανατολισμό ( μόνο 500–600 σε σύνολο περίπου 50.000 επιχειρήσεων).

·   Η ανεπαρκής σύνδεση της παραγωγικής βάσης με την έρευνα

·   Η παραδοσιακή διάρθρωση της μεταποίησης με χαμηλό ποσοστό καινοτομικών επιχειρήσεων.

·   Το μικρό μέσο μέγεθος των επιχειρήσεων

·   Η πολυδιάσπαση του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας σε διαφορετικά μέρη – απομακρυσμένα γεωγραφικά (Λάρισα, Βόλος, Καρδίτσα, Τρίκαλα)

·   Η έλλειψη κλίματος καινοτομίας

·   Ο ιδιαίτερα μικρός αριθμός πατεντών, ευρεσιτεχνών και εταιρειών τεχνοβλαστών (spin offs).

·   Η αδυναμία του συντονισμού των φορέων της Θεσσαλίας

Οι κύριες Ευκαιρίες για την  Περιφέρεια Θεσσαλίας είναι:

● Περιφερειακή πολιτική συμβατή με τους  στρατηγικούς στόχους της Λισσαβόνας

● Εμφαση στην επιχειρηματικότητα, μέσω της καινοτομίας, της δημιουργικότητας   της έρευνας και της ανάπτυξης τεχνολογίας (ΕΤΑ)

● Διακοπή των επιδοτήσεων για την γεωργία μετά το έτος 2013

● Ανάγκη αλλαγής της γεωργίας από παραδοσιακές μονοκαλλιέργειες (σιτάρι, βαμβάκι) σε  εναλλακτικές καλλιέργειες ενεργειακών φυτών

● Καλλιέργεια-εκμετάλλευση επιλεγμένων αγροτικών προϊόντων υψηλής προστιθέμενης αξίας

● Φθίνουσα πορεία της κλωστοϋφαντουργίας δίνει κίνητρα για ανάπτυξη καινοτόμων προϊόντων

Οι κύριες Απειλές για την  Περιφέρεια Θεσσαλίας είναι:

  ● Η έλλειψη σχεδιασμού και μακροχρόνιας εθνικής πολιτικής στον τομέα της γεωργίας

  ● Η δύσκολη προσαρμογή του εκπαιδευτικού συστήματος στις απαιτήσεις της παγκόσμιας ανταγωνιστικότητας και της επιχειρηματικότητας έντασης γνώσης.